Iako Goražde na sve načine pokušava svetu da se predstavi kao idealno mesto za letovanje i uživanje i kao raj za turiste, duhovi prošlosti u ovom gradu i dalje su prisutni! Tragovi rata i užasnog genocida nad srpskim stanovništvom vidljivi su na svakom koraku! Sve turiste koji bi došli u Goražde trebalo bi najpre upoznati sa istorijom ovog grada koja nije nimalo slavna niti je za bilo kakav ponos. Trebalo bi turiste upoznati najpre sa svim događajima iz 1941. i 1942. kada su upravo muslimanski fašisti u ovom kraju ubili preko 6000 ljudi, gde su većinu nakon surovih tortura i zverskog sadističkog iživljavanja bacili u reku Drinu - danas nezaobilaznu turističku destinaciju. Trebalo bi sve turiste i posetioce Goražda upoznati sa značajnim lokacijama iz bliske nam istorije, po kojima je ovaj grad najviše (nažalost!) i prepoznatljiv a to su: zatvor u policijskoj stanici u centru grada gde su strahovito mučeni, zlostavljani i ubijani srpski civili i zarobljenici, logore u Mujković Polju i Vitkovićima odakle niko nije izašao živ a gde su vršena užasna zlostavljanja, silovanja i likvidacije, zatim zloglasno mučilište u ulici Moše Pijade gde su ljudi mučeni strujom i gde su im lomljene kosti ili logor u selu Šašići gde su mučena i prebijana čak i mala deca. Treba turistima pokazati i selo Osječane gde su starci i žene živi spaljivani po kućama ili Borak Brdo, gde su takođe civili streljani i spaljivani. Treba im pokazati i sve porušene pravoslavne crkve, razorena groblja, demolirane spomenike i kulturne objekte kako bi se posetioci uverili u "bošnjačku multikulturalnost i miroljubivost". Jedna od turističkih destinacija svakako bi mogle biti i masovne i pojedinačne grobnice - primarne, sekundarne i tercijarne, sa posmrtnim ostacima srpskih civila, žena, dece i staraca.
MRŽNJA I FAŠIZAM ODNELI NA HILJADE ŽIVOTA
Čini se da ni u Berlinu 1939-1945 nije bio toliko izražen i jak fašizam, kao što je to bilo u Goraždu u proleće i leto 1992. Ovaj grad je sinonim za ratne torture, strahovita zlostavljanja i silovanja koja su počinjena tokom poslednjeg rata u Bosni i Hercegovini. Zato ne treba čuditi zašto Goražde i danas nosi epitet "grada logora". Sve je to rezultat stravičnih zločina koje su nad srpskim stanovništvom počinili pripadnici muslimanske tzv. Armije BiH.
Počevši od aprila 1992. pa sve do kraja 1995. na ovom području je zverski ubijeno blizu osam stotina građana srpske nacionalnosti, svih uzrasta - od tromesečne bebe do 94 godine. Na području šire regije Gornjeg Podrinja ubijeno je 2 280-oro ljudi, među kojima je najviše bilo žena, staraca i dece. Ako se širom čitavog Balkana traži grad koji je prošao kroz najteže, ljudskom umu nezamislive muke, čije su stanovnike zločinci masovno istrebljivali, a žene silovali i podvrgavali najvećem poniženju, ako tražimo grad kojem su ubili dušu i pretvorili ga u sablasnu pustoš, onda je jedan od njih svakako i Goražde.
Teror i genocid u Goraždu je svojom okrutnošču najbolje oslikao fašističke, zločinačke ciljeve režima Alije Izetbegovića i ideje o stvaranju čiste "muslimanske države Bosne i Hercegovine" gde ne bi bilo mesta ni za pripadnike drugih vera i nacija, ali ni za one koji drugačije misle. Upravo iz tih razloga stravičan genocid nad Srbima u Goraždu sa svojim sastavnim dimenzijama kulturocida, ekocida, etnocida, urbicida i elitocida, silovanja, mučenja u koncentracionim logorima smrti, nasilnim proterivanjima predstavlja najefektnije sredstvo za spoznaju muslimansko-bošnjačkog zločina protiv čovečnosti i zločina protiv humanitarnog i ratnog prava. Iako su prve srpske žrtve pale još u aprilu 1992. rat je u ovom gradu počeo 4. maja 1992. kada ujedno počinje organizovano ubijanje i zlostavljanje srpskog stanovništva. Pogrešno je reći da je u Goraždu vođen ravnopravan rat između dve strane. Naprotiv tog maja 1992. jedna (bošnjačka) strana je ubijala, a druga (srpska) je ubijana. Istovremeno, muslimanske snage su od 33 sela gde su živeli Srbi, popalili čak 32. Ostalo je čitavo samo selo Šašići koje je pretvoreno u logor gde su mučeni, zlostavljani i ubijani srpski civili. U Goraždu je formirano čak 19 logora smrti iz kojih je malo ko izašao živ. Upotrebom nezamislivih metoda ubijanja, mučenja, silovanja, proterivanja, rušenja i uništavanja materijalnih i duhovnih dokaza o postojanju srpskog naroda i uništavanju vrednosti ideje Jugoslavije i jugoslovenskog duha na kojima se zapravo temelji ujedinjena Evropa i civilizovani svet, rušio se jedan grad ali i svi ljudi toga grada.
Upravo je Goražde tog 4. maja 1992. postalo glavno vojno uporište gde su bile skoncentrisane snage muslimanske tzv. Armije BiH i mnogobrojnih paravojnih formacija. Upravo su iz Goražda kretali svi napadi do zuba naoružanih muslimanskih vojnika na nezaštićena srpska sela oko Goražda, ali i oko Foče, Čajniča, Višegrada, Pala...
 |
| SRPSKI CIVILI - ŽRTVE GENOCIDA U GORAŽDU |
U Goraždu i danas među bošnjačkim stanovništvom vlada aktivan zavet ćutanja kada je reč o stravičnim ratnim zločinima a stravični masakri nad decom i civilnim stanovništvom u Goraždu se i danas predstavljaju i obeležavaju kao "oslobodilačke akcije". Na pitanje od koga su oslobađali čista srpska sela i zašto su ubijali civile i nemoćne starce, oni nemaju odgovor. Pognu glavu i zaćute...
GRAD JEZIVIH ZLOČINA - GLAVNO TURISTIČKO MESTO
Ono što je možda i najstrašnije i najezivije od svega, jeste upravo ta ravnodušnost stanovništva prema zločinima. Goražde je danas atraktivno turističko mesto koje svojim posetiocima nudi niz razlitičitih aktivnosti u vidu relaksacije i odmora. Ljudi iz celog sveta dobijaju pozive da dođu i relaksiraju se u gradu masovnih zločina koja uključuju silovanja, zlostavljanja i brutalna ubistva muškaraca, žena i dece. Drina je najveća turistička atrakcija ovog grada, te su brojni hoteli izgrađeni baš na tim lokacijama. Međutim, sve te ljude i turiste bi prvenstveno trebalo upoznati sa zverskim zločinima počinjenim nad Srbima u ovom gradu, sa leševima koji su plivali Drinom, sa kostima ubijenih Srba koje i danas leže skriveni negde po gradu, treba ih upoznati sa masovnim grobnicama, od kojih su mnoge i danas ostale neotkrivene..
Sva te lokacije i mesta strave i užasa svedoče i o tragičnoj sadašnjosti, jer kako se osećati u mestu koje očigledno nema problem sa takvom prošlošću? Može li se takvo mesto, sa tako sramnim odnosom prema žrtvama, uopšte nadati normalnoj i svetlijoj budućnosti?
Goražde je za vreme bivše SFRJ bio veliki gospodski grad, čuven i prepoznatljiv po mnogobrojnim znamenitostima, a najviše po ljudima koji su svojim delima doprineli njegovom progresu i razvoju. Danas je to sablasan i pust grad, koji beleži sve veće smanjenje stanovnika. Logično, broj stanovnika je smanjen i zbog činjenice da je sve srpsko istrebljeno i prognano ali podaci govore и da sve veći broj Bošnjaka napušta grad, što zbog ekonomskih, što zbog političkih razloga... Na području Goražda je prema podacima Republičkog centra za istraživanje rata i ratnih zločina postojalo čak 19 logora za Srbe, dok je na području Gornjeg Podrinja bilo ukupno 33 logora gde su vršena prisilna zatvaranja, mučenja, silovanja, zlostavljanja i ubistva Srba. Osim Srba, tešku sudbinu su doživeli i ljudi iz mešanih brakova i brojni muslimani koji su stali u odbranu svojih komšija oštro se suprotstavivši tadašnjem zločinačkom muslimanskom režimu. Po završetku rata, pronađeno je 85 masovnih i pojedinačnih grobnica sa posmrtnim ostacima srpskih civila. Nažalost, procenjuje se da je broj grobnica i do tri puta veći, budući da se veliki broj ljudi i dalje nalazi na listi nestalih.
RATNA SILOVANJA I ZLOSTAVLJANJA - GLAVNO OBELEŽJE GORAŽDA
Masovna silovanja su tokom rata u Bosni i Hercegovini (1992-1995) bila redovna pojava kod muslimanskih vojnika, pripadnika tzv. Armije BiH i korišćena su kao sredstvo etničkog čišćenja i ratnog zločina još u samo proleće 1992. Seksualno nasilje odvijalo se u logorima, porodičnim kućama a često i pred očima članova porodica. O patnjama žena srpske nacionalnosti se u Bosni i Hercegovini i Srbiji uopšte ne govori, zločinci se slobodno šetaju a žrtve teško dolaze do svojih prava. Broj silovanih žena u Gornjem Podrinju još uvek nije poznat jer se mnoge žene teško odlučuju da progovore o patnjama koje su preživele. Međutim, podaci udruženja žrtava govore da gotovo da nema Srpkinje u Goraždu koja tokom rata nije preživela neki vid torture bilo da je reč o ubistvu, silovanju, fizičkom ili psihičkom maltretiranju.
U cilju realizacije državnog projekta etnički čiste muslimanske Bosne i Hercegovine, primenjivana je specifična vojna strategija etničkog čišćenja podsticana i organizovana od vlasti iz Sarajeva. Etničko čišćenje predstavlja terorisanje stanovništva koje pripada drugoj etničkoj skupini primenom ekstremnog nasilja i ubijanja, a radi realizacije političkih ciljeva – etnički čistih teritorija. U poslednjem ratu vojska bosanskih muslimana, tzv. Armija BiH primenjivala je etničko čišćenje kroz masovna silovanja žena i devojčica u Bosni i Hercegovini. Masovna silovanja Srpkinja imala su za cilj nacionalno i versko poniženje žene, a vrlo često i političko poniženje. Silovanje žena predstavljalo je sa jedne strane podcenjivanje žene kao ličnosti a sa druge strane, oružana snaga sa kojom su raspolagali bosanski muslimani tamo gde su bili većina, doprinosila je i njihovoj moći i uverenju, da sa svojim protivnicima i žrtvama mogu raditi šta god požele.
- Muž mi je pričao kako su Bojanu Zdjelar na obali Drine zlostavljali i mučili. Čuo je njeno zapomaganje i jaukanje "Ubijte me, ne radite mi to". Poslije su svi javno pričali da je silovana i da je bila "redaljka", da su je sjekli. Neko od komšija Srba je tu zakopao iza zagrade, sa malo zemlje, mogao si da vidiš i ruke i noge. A od Milanke M. sam čula da su Milana Zdjelara bacili u Drinu sa svezanim rukama i to žicom. - svedočila je Borka Petković, Srpkinja koja je po goraždanskim logorima provela gotovo čitav rat. Izjava je objavljena se u knjizi "Naša Ispovijest" koje je objavilo Udruženje žena žrtava rata Republike Srpske.
Anđa Šekarić je 9. maja 1992. zarobljena u svom rodnom selu Crkvine kod Goražda. Njenog supruga i četvoricu braće su naoružani muslimanski vojnici, pripadnici tzv. Armije BiH odveli na nepoznatu lokaciju kod Goražda gde su ih streljali. U selu su ostali Anđa, njeni roditelji i još dve žene. Svi su maltretirani i zlostavljani. Muslimanski vojnici su Anđu gurnuli sa jednog mosta u Drinu ali je uspela da se spasi. Pripadnici muslimanske vojske su je potom odveli u selo Vinariće gde su je sedam dana neprestano zlostavljali i silovali. Nedužna žena je preživela stravične muke nakon čega je ubijena, piše RTRS.
U napadu na Vitkoviće stradala je čitava porodica starca Petka Stojanovića (65) koje identifikovan pre par meseci. Grupa naoružanih muslimanskih vojnika upala je u porodični dom Stojanovića, nakon čega su hicima iz vatrenog oružja ubili Miodraga Stojanovića. Muslimanski vojnici su potom u prisustvu njenog svekra, svekrve i sedmogodišnjeg sina silovali snahu Nevenku Stojanović (25). U pokušaju da odbrani snahu, ubijen je i Nevenkin svekar Petko a svekrva je skončala dan kasnije u najtežim mukama. Nevenka Stojanović, žrtva višestrukog silovanja, nije mogla izbeći na srpsku teritoriju te je sa sinom spas pokušala da potraži u gradu Goraždu kod rođake koja je bila udata za muslimana. Nedužna žena ubrzo je ubijena zajedno sa sinom Miroslavom kada je krenula da potraži pomoć u zgradi Crvenog Krsta. Tako je jedna čitava loza ugašena u trenu, navodi se u knjizi "Teror nad Srbima u Goraždu" autora Nikole Helete.
U napadu na Vitkoviće stradala je čitava porodica starca Petka Stojanovića (65) koje identifikovan pre par meseci. Grupa naoružanih muslimanskih vojnika upala je u porodični dom Stojanovića, nakon čega su hicima iz vatrenog oružja ubili Miodraga Stojanovića. Muslimanski vojnici su potom u prisustvu njenog svekra, svekrve i sedmogodišnjeg sina silovali snahu Nevenku Stojanović (25). U pokušaju da odbrani snahu, ubijen je i Nevenkin svekar Petko a svekrva je skončala dan kasnije u najtežim mukama. Nevenka Stojanović, žrtva višestrukog silovanja, nije mogla izbeći na srpsku teritoriju te je sa sinom spas pokušala da potraži u gradu Goraždu kod rođake koja je bila udata za muslimana. Nedužna žena ubrzo je ubijena zajedno sa sinom Miroslavom kada je krenula da potraži pomoć u zgradi Crvenog Krsta. Tako je jedna čitava loza ugašena u trenu, navodi se u knjizi "Teror nad Srbima u Goraždu" autora Nikole Helete.
Polka Mašić (29), zarobljenica iz Čajniča je preminula od posledica stravičnih tortura i zlostavljanja u goraždanskom logoru. Imala je 29 godina. U logoru su bile zatočene čak i trudnice, kao i veliki broj žena i male dece. Čak i nekoliko novorođenčadi. Sa njima se postupalo gore nego prema životinjama, svedočili su mnogi. Neki od njih nisu živi izašli iz kazamata smrti, a drugi su umrli odmah posle izlaska...od tortura i zlostavljanja. U napadu na selo Gornja Jošanica 19. decembra 1992. muslimanski vojnici iz Goražda su na svirep način masakrirali 56 civila, među kojima 21 ženu i troje dece i to dok su nesrećni ljudi proslavljali krsnu slavu Svetog Nikolu. Ipak, ono što daje posebnu težinu ovom zločinu jeste činjenica da su brojne žene i devojke pre smrti višestruko silovane i zlostavljane od strane muslimanskih vojnika, pripadnika tzv. Armije BiH. Muslimanski zločinci su nekoliko devojaka najpre vezali za drvo nakon čega su ih silovali pa ubili. Prema izjavi preživelog svedoka, Anđelka Grujičiča, sestre Višnjićke su bile svezane za hrastić, gde su ih muslimanski vojnici silovali i satima zlostavljali da im potom odsekli prste i usmrtili ih.
U Goraždanskom paklu tri ipo godine je provela i Borka Petković, koja je tada imala 38 godina. Živela je sa suprugom i sinom u centru grada. - Rat u Goraždu je počeo 4. maja 1992. ali su dešavanja krenula još u martu 1992. kada je Alija Izetbegović održao mevlud u Foči. Tada su u Goraždu zauzeli sve što su mogli. U Goraždu je od tog dana nastala opšta pljačka, trajalo je mjesec dana, ništa nije ostalo, sve su opljačkali..i muslimanski vojnici i civili. Muža su mi uhapsili i odveli u logor. Dijete mi je imalo temperaturu 40 stepeni, a onda je došao muslimanski vojnik, rođak od Ligate, mladić od 16 godina i uperio tetejac mom djetetu na sljepoočnicu uz riječi "Ušuti to dijete, da ne ostaneš i bez njega, četničko dijete". Muž mi je poslije razmijenjen. Pričao je da su ga polivali i tukli. Kada je došao, nije imao prva dva zuba, imao je modrice i veliki ožiljak. Najviše ga je tukao taj Subašić. Moj muž je čuo jauke i zapomaganja drugih Srba u logoru. Poslije smo čuli od Srba, da je dosta ljudi ubijeno i bačeno sa mosta..tijela su plivala, a muslimani su vikali kako su to "Fočanski četnici".
1. avgusta 1992. smo bili u tzv. logoru kod Donjeg Mosta. Pokupili su nas pred našu slavu. Vrištala sam šta će biti sa nama? Prišao je neki klinjo i rekao kako će nas staviti na prvu liniju da nas ubiju. To je bio plan da nas gurnu na prvu liniju. Bilo je užasnih provokacija po ulici od kojih imam trauma. Taj Ligata je vikao meni i svim Srpkinjama "Oj četnikušo krvi ću ti se napiti". Znam da su Zoru Trivković bacili sa terase. Maltretirali su mnoge srpske porodice. Iz moje zgrade su zarobili Duška Nikolića i njegovog brata. Duška nikada nisu pronašli.Slavko Pantović je ubijen sa svezanim rukama, Drina je tad bila niska. Učitelj Milo Danilović je ubijen sa svezanim rukama, u Drini kod mosta na Kopačima. I Kova Vuković, isto iz komšiluka je ubijena. Sve su to činile komšije muslimani. Mene su kasnije odveli u MUP, odatle se niko nije vratio. Jer kažu ko je otišao u MUP, taj je samo Drinom plovio, taj je nađen u potoku. Tamo su me ispitivali. Muslimani su sedam dana slavili u Goraždu nakon pokolja srpskih civila i djece na Nikoljdan u Jošanici. Tada su pobili civile i djecu. A muslimani su pričali kako su sve opljačkali i najeli se kao nikad. - ispričala je Borka.
U "Crnoj Knjizi" Miroslava Toholja objavljeno je i svedočenje Srpkinje iz Goražda koja je uspela da preživi torture muslimanskih vojnika. - Trideset i nešto Čarapića su zatvorili u MUP. Tamo su silovali Č. S., V. i još mnogo drugih žena i djevojaka su silovali. Moja sestra Jelisavka lično je gledala kada su Radanu Pljevaljčiću urezivali polumjesec i zvijezdu po tijelu. Milana Zdjelara su vezali i bacili u Drini. Hvalili su se kako su mnogo Srba u Goraždu poubijali i bacili u Drinu. - ispričala je svedokinja.
DRINA - NAJVEĆA GROBNICA SRBA
Turisti koji dolaze u Goražde i svi koji obožavaju kupanje u Drini trebali bi biti upoznati da ulaze možda u najveću masovnu grobnicu srpskog naroda. Još stare srpske majke su četrdesetih govorile: " Drina je najveća srpska grobnica". Ovo je nažalost prava istina budući da su muslimanski fašisti, koji su četrdesetih ratovali na strani Hitlera, ubili više od 6000 Srba civila, i to najviše tako što su ih bacali u Drinu. Na stotine devojaka srpske nacionalnosti je silovano pa bačeno u Drinu, a tela i kosti većine žrtava nikada nisu pronađena. U znak sećanja na ubijene, u Starom Brodu je podignuto i spomen obeležje koje podseća na svu tugu podrinjskih Srba. Pet decenija kasnije, istorija se ponovila. I ponovo su žrtve bili Srbi, a dželati podrinjski muslimani. Samo u Goraždu blizu stotinu Srba je ubijeno tako što su bačeni u Drinu, živi ili prethodno streljani...na spisku nestalih još uvek se vode mnogi. Tako je Drina po drugi put postala najveća srpska grobnica.
- U početku rata odveli su Milana Lazovića, Stjepana Jakšića i njegovog sina. Gledala sam kad su ih povezli ispred zgrade i odveli, Kasnije su pronađeni bačeni u Drinu. Vidjela sam i kad su odvezli Branka Kovača, za njega sam čula da je ubijen. Čula sam da je strašno vrištao u MUP-u kada su mu vadili oči. - svedočanstvo je Srpkinje iz Goražda, objavljeno u "Crnoj Knjizi" Miroslava Toholja. Anđu Šekarić su muslimanski vojnici silovali pa je bacili u Drinu, a u reci je završila i starica Zora koja je prethodno opljačkana.
Staricu Slobodanku Mitranović (81) su muslimanski ekstremisti mučili, gurnuli je sa stepenica pa je bacili u Drinu sredinom aprila 1994. Branislava Đokovića (30), penzionera Ivu Đokovića (63) i Radoja Čarapića (20) su muslimanski policajci i vojnici zarobili pa zaklali i bacili u Drinu. Slična sudbina je zadesila i Miloša Mutlaka, starog 60 godina.
U Goraždanskom paklu tri ipo godine je provela i Borka Petković, koja je tada imala 38 godina. Živela je sa suprugom i sinom u centru grada. - Rat u Goraždu je počeo 4. maja 1992. ali su dešavanja krenula još u martu 1992. kada je Alija Izetbegović održao mevlud u Foči. Tada su u Goraždu zauzeli sve što su mogli. U Goraždu je od tog dana nastala opšta pljačka, trajalo je mjesec dana, ništa nije ostalo, sve su opljačkali..i muslimanski vojnici i civili. Muža su mi uhapsili i odveli u logor. Dijete mi je imalo temperaturu 40 stepeni, a onda je došao muslimanski vojnik, rođak od Ligate, mladić od 16 godina i uperio tetejac mom djetetu na sljepoočnicu uz riječi "Ušuti to dijete, da ne ostaneš i bez njega, četničko dijete". Muž mi je poslije razmijenjen. Pričao je da su ga polivali i tukli. Kada je došao, nije imao prva dva zuba, imao je modrice i veliki ožiljak. Najviše ga je tukao taj Subašić. Moj muž je čuo jauke i zapomaganja drugih Srba u logoru. Poslije smo čuli od Srba, da je dosta ljudi ubijeno i bačeno sa mosta..tijela su plivala, a muslimani su vikali kako su to "Fočanski četnici".
1. avgusta 1992. smo bili u tzv. logoru kod Donjeg Mosta. Pokupili su nas pred našu slavu. Vrištala sam šta će biti sa nama? Prišao je neki klinjo i rekao kako će nas staviti na prvu liniju da nas ubiju. To je bio plan da nas gurnu na prvu liniju. Bilo je užasnih provokacija po ulici od kojih imam trauma. Taj Ligata je vikao meni i svim Srpkinjama "Oj četnikušo krvi ću ti se napiti". Znam da su Zoru Trivković bacili sa terase. Maltretirali su mnoge srpske porodice. Iz moje zgrade su zarobili Duška Nikolića i njegovog brata. Duška nikada nisu pronašli.Slavko Pantović je ubijen sa svezanim rukama, Drina je tad bila niska. Učitelj Milo Danilović je ubijen sa svezanim rukama, u Drini kod mosta na Kopačima. I Kova Vuković, isto iz komšiluka je ubijena. Sve su to činile komšije muslimani. Mene su kasnije odveli u MUP, odatle se niko nije vratio. Jer kažu ko je otišao u MUP, taj je samo Drinom plovio, taj je nađen u potoku. Tamo su me ispitivali. Muslimani su sedam dana slavili u Goraždu nakon pokolja srpskih civila i djece na Nikoljdan u Jošanici. Tada su pobili civile i djecu. A muslimani su pričali kako su sve opljačkali i najeli se kao nikad. - ispričala je Borka.
U "Crnoj Knjizi" Miroslava Toholja objavljeno je i svedočenje Srpkinje iz Goražda koja je uspela da preživi torture muslimanskih vojnika. - Trideset i nešto Čarapića su zatvorili u MUP. Tamo su silovali Č. S., V. i još mnogo drugih žena i djevojaka su silovali. Moja sestra Jelisavka lično je gledala kada su Radanu Pljevaljčiću urezivali polumjesec i zvijezdu po tijelu. Milana Zdjelara su vezali i bacili u Drini. Hvalili su se kako su mnogo Srba u Goraždu poubijali i bacili u Drinu. - ispričala je svedokinja.
ŽIVE LOMAČE - JOŠ JEDNA TURISTIČKA ATRAKCIJA?
Možda bi svim turistima koji dolaze u Goražde trebalo pokazati sve one lokacije i masovna stratišta gde su građani Goražda, Bošnjaci po nacionalnosti, spaljivali žive ljude po svojim kućama ili po drugim objektima. Možda bi turistima, naročito onima zainteresovanim za istoriju, bilo zanimljivo da se upoznaju sa svim metodama mučenja koje su njihovi domaćini Bošnjaci praktikovali tog proleća i leta 1992. nad srpskim stanovništvom. Procenjuje se da je samo u Goraždu 82-oje Srba (a preko dve stotine u čitavom Gornjem Podrinju) stradalo metodom "žive lomače" tj. živi su zapaljeni nakon tortura. Sredinom maja 1992. muslimanske snage su napale selo Borak Brdo, a nakon zlostavljanja zapalili desetoro civila, žena i starijih meštana. Dana 27. maja 1992. u sklopu etničkog čišćenja napadnuto je selo Gornja Bukovica gde je živo zapaljeno svo srpsko stanovništvo koje je tamo živelo. Reč je starijoj populacij, članovima porodice Vukašinović. Najstariji Vukoje imao 92 godine a u plamenu svojih kuća živote su izgubili i Božana (70), Veljko (72), Grozda (46), Danica (72), Jovanka (60), Miloš (65), Milorad (78) i drugi.
U napadu na Osječane u leto 1992. ubijeno je petnaest civila a gotovo svi su živi zapaljeni po svojim kućama. Vukosava Nešković (70), Kosa Nešković i Milka Vukadin (57) su nakon strahovitih tortura izgorele u svojim kućama, a jednako strašnu smrt su toga dana doživeli i supružnici Savka (72) i Nikola Vukadin (82), kao i njihova komšinica Milja Vukadin (70). U stravičnoj eksploziji život je izgubila i Mila Vuković, stara 43 godine. U selu Kolakovići u junu 1992. živo je zapaljeno dvanaest starijih civila a u selu Jabuka zlostavljane su pa žive zapaljene slepa starica Milka Kovač (82 ) i nepokretna Zorka Simović (67). U junu 1992. po svojim kućama su zapaljeni Milenko Pljevaljčić (63) iz Pribjanovića, Zora Pljevaljčić (63) i Ranka Pajović (82) a u julu je prilikom napada na selo Krmaluša u svojim kućama izgorelo šestoro meštana među kojima i starci Rajko Trivan (67) i Aleksa Elez (62), inače duševno bolesna osoba.
Kod mesta Kukavice 27. avgusta 1992. najpre su pokošeni rafalima pa živi zapaljeni civili koji su pokušali da napuste Goraždanski pakao. Ubijeno je 28 a ranjeno više od 80 ljudi. Među žrtvama su bili tromesečna beba Milan Đurović, Vaso Samardžija (1909), starica Tankosava Gavrilović (82), Darinka Subotić (1912), Joka Ikonić (65), Janko Jakšić (64), Biljana Rakanović (30), Dragana Spasojević (24), Dalibor Matović (10), Zdravko Matović (41), Radoslav Đurđević (11), Radojka Đurđević, Janja Mutlak (44), Sava Pljevaljčić (80), Dražen Henek (20)...
U plamenu svojih kuća živote su izgubili i Darinka Čarapić (83), Novica Nešković (90), Dejan (81) i Radojka Jagodić (82), Mila Spaić, Ljeposava Matović (67), Dragica Andrić (88), Anđa Mirković (72), Milja Kovačević, Stanojka Ičagić (57), njena nepokretna majka Božana Ičagić (83) i mnogi drugi. Genocid nad Srbima u Goraždu najbolje se vidi i kroz sistematsko zatiranje i uništavanje verskih, sakralnih i kulturnih objekata u vlasništvu Srba. Gotovo sve crkve, kapela i groblja su razorene, minirane i popaljene a na meti vandala našla se i čuvena Goraždanska štamparija, simbol ovog grada.
U napadu na Osječane u leto 1992. ubijeno je petnaest civila a gotovo svi su živi zapaljeni po svojim kućama. Vukosava Nešković (70), Kosa Nešković i Milka Vukadin (57) su nakon strahovitih tortura izgorele u svojim kućama, a jednako strašnu smrt su toga dana doživeli i supružnici Savka (72) i Nikola Vukadin (82), kao i njihova komšinica Milja Vukadin (70). U stravičnoj eksploziji život je izgubila i Mila Vuković, stara 43 godine. U selu Kolakovići u junu 1992. živo je zapaljeno dvanaest starijih civila a u selu Jabuka zlostavljane su pa žive zapaljene slepa starica Milka Kovač (82 ) i nepokretna Zorka Simović (67). U junu 1992. po svojim kućama su zapaljeni Milenko Pljevaljčić (63) iz Pribjanovića, Zora Pljevaljčić (63) i Ranka Pajović (82) a u julu je prilikom napada na selo Krmaluša u svojim kućama izgorelo šestoro meštana među kojima i starci Rajko Trivan (67) i Aleksa Elez (62), inače duševno bolesna osoba.
Kod mesta Kukavice 27. avgusta 1992. najpre su pokošeni rafalima pa živi zapaljeni civili koji su pokušali da napuste Goraždanski pakao. Ubijeno je 28 a ranjeno više od 80 ljudi. Među žrtvama su bili tromesečna beba Milan Đurović, Vaso Samardžija (1909), starica Tankosava Gavrilović (82), Darinka Subotić (1912), Joka Ikonić (65), Janko Jakšić (64), Biljana Rakanović (30), Dragana Spasojević (24), Dalibor Matović (10), Zdravko Matović (41), Radoslav Đurđević (11), Radojka Đurđević, Janja Mutlak (44), Sava Pljevaljčić (80), Dražen Henek (20)...
U plamenu svojih kuća živote su izgubili i Darinka Čarapić (83), Novica Nešković (90), Dejan (81) i Radojka Jagodić (82), Mila Spaić, Ljeposava Matović (67), Dragica Andrić (88), Anđa Mirković (72), Milja Kovačević, Stanojka Ičagić (57), njena nepokretna majka Božana Ičagić (83) i mnogi drugi. Genocid nad Srbima u Goraždu najbolje se vidi i kroz sistematsko zatiranje i uništavanje verskih, sakralnih i kulturnih objekata u vlasništvu Srba. Gotovo sve crkve, kapela i groblja su razorene, minirane i popaljene a na meti vandala našla se i čuvena Goraždanska štamparija, simbol ovog grada.
MEMORIJALNI CENTAR
Među bivšim građanima Goražda ali i narodom Gornjeg Podrinja već dugo postoje ideje da se otvori Memorijalni centar gde bi bile postavljene fotografije srpskih žrtava kao i svedočenja logoraša i preživelih žrtava terora. Postoje i ideje da se odabere jedan datum u godini ( 4. maj) kada bi se obeležavalo stradanje svih 2280 Srba sa područja Goražda i drugih opština u Gornjem Podrinju, kada bi se narod okupljao u velikom broju i paljenjem sveća, javnim govorima i polaganjem cveća odao počast svim ubijenima, insistirajući na procesuiranju počinilaca. Međutim, ove ideje još uvek nisu zaživele ali postoji nada da bi tako nešto u skorijoj budućnosti moglo da se dogodi i postane deo tradicije.Izvor: Miroslav Toholj "Crna Knjiga"
Miroslav Janković: "Mrtvi vječna opomena živima"
Nikola Heleta: "Teror nad Srbima u Goraždu"
Institut za istraživanje srpskih stradanja u XX vijeku - "Masovni zločini nad Srbima 1992-1995"
Film: Na Drini Grobnica
Miroslav Janković: "Mrtvi vječna opomena živima"
Nikola Heleta: "Teror nad Srbima u Goraždu"
Institut za istraživanje srpskih stradanja u XX vijeku - "Masovni zločini nad Srbima 1992-1995"
Film: Na Drini Grobnica
Коментари
Постави коментар