KRAVICA: SEĆANJE NA BOŽIĆNI MASAKR; MUSLIMANI UBIJALI ŽENE I NEPOKRETNE STARCE

Prvi red: Nevenka Đukanović (46), Tankosava Stevanović (55), Mara Božić (89)
Drugi red: Krstina Erić (81), Negoslav Erić (80), Novica Bogičević (15), Vidosava Trišić;

Masakr u selu Kravica predstavlja jedan od najmasovnijih i najbrutalnijih zločina nad srpskim stanovništvom u Podrinju. Posebnu pažnju privlači činjenica da je zločin počinjen upravo na najveći pravoslavni praznik Božić.

Nastavljajući etničko čišćenje i uništavanje svega što je srpsko, započeto u aprilu 1992. godine, muslimanske snage iz Srebrenice pod komandom Nasera Orića, uz pomoć jedinica sa bratunačkog, vlaseničkog i zvorničkog područja upale su na pravoslavni Božić 1993. godine u Kravicu, gde su zverski ubile 49 meštana od kojih se sedmoro vode kao nestali. Naser Orić i njegovi saborci nisu imali milosti ni prema ženama, ni prema nepokretnim starcima a nisu bila pošteđena čak ni deca. Gotovo sve žrtve su ubijene nakon zarobljavanja i stravičnih tortura. Osim pripadnika 28. divizije tzv. Armije BiH u masakru su učestvovali i brojni muslimanski civili, žene i maloletnici od kojih su mnogi danas članovi udruženja "Majke Srebrenice", "Udruženje šehida" i brojnih drugih političkih organizacija.

Naser Orić, srebrenički kasapin, sa namerom je organizovao zločin baš na ovaj veliki hrišćanski praznik jer je pretpostavljao da će meštani biti zauzeti obeležavanjem praznika i da neće pružati otpor. Jedini cilj napada na Kravicu bilo je istrebljenje civila srpske nacionalnosti.

Najstarija žrtva Orićevog masakra bila je nepokretna Mara Božić, koja je imala 89 godina a najmlađi je bio četvorogodišnji Vladimir Gajić. 

Toga dana kada je trebalo da Srbi obeleže najradosniji praznik – rođenje Isusa Hrista, celo selo je zavijeno u crno. Selo je opljačkano i zapaljeno je 688 srpskih kuća na širem području Kravice, oko 2.000 pomoćnih i 27 društvenih objekata. Oko 1.000 stanovnika ostalo je bez domova u jednom danu i kroz smetove se probilo prema Drini izbegavši sigurnu smrt. Bez jednog ili oba roditelja ostalo je 101 dete.

Obdukciju ubijenih civila radio je tim na čelu sa istaknutim patologom Zoranom Stankovićem koji je još tada konstatovao stravične povrede kod svih žrtava kakve su viđene još samo tokom Drugog svetskog rata. Muslimanski vojnici integrisani u ustaške jedinice su 1941-1945 u potpunosti spalili Kravicu i masakrirali više od 200 Srba, da bi njihovi potomci ponovili ove monstruozne zločine pedeset godina kasnije.

O kakvoj brutalnosti se radi svedoči i činjenica da je među ubijenima bilo čak petoro nepokretnih staraca, dok ostali nisu bili vojno sposobni. 

 Napad na Kravicu bio je samo jedan u nizu dobro organizovanih vojih pohoda par hiljada naoružanih „orićevaca“. Nakon Blječeve, Lozničke Rijeke, Zagona, Krnjića, Zalazja, Magašića, Hranče, Podravanja, Fakovića, i Bjelovca, u crno je zavijena i Kravica.

Ljubica Milanović izgubila je sina i muža. Ubili su ih, kaže, komšije iz Srebrenice:

- Sve je to Naserova vojska pobila. Usput su opljačkali moje tri kuće, a opet su ga pustili na slobodu - ispričala je ova čestita žena.

Šest meštana se i danas vodi kao nestalo. Među njima i muž Anđe Đukanović:

Anđa Đukanović iz Bratunca 24 godina traga za mužem Ivanom koji je nestao u Kravici 7. januara 1993. godine, nakon napada snaga Armije BiH. 

Kuća je izgorela, a s njom i sve uspomene. Od njega ima tek fotografiju sa lične karte koju je uzela iz policijske arhive i džemper pronađen u jednoj od grobnica.

„Izgubila sam muža, nestao 7. januara ’93. Kad se to dogodilo, ja sam došla kad su kupljeni mrtvi, leševi kad su kupljeni. Samo džemper njegov. Jer je bio doktor, doktor Stanković Zoran. On je bi o tu i pregledao i ja kad sam otvorila vreću vidjela sam da nema ništa od mog muža. Pola vilice je bilo i ja sam izvadila onu vilicu i kažem:’Doktore, ovo mog muža zubi nisu.’ ’Kako znaš?’ ’Znam, ja nisam sa njim živjela pet dana, nego sam živjela 14 godina.’", seća se Anđa.

Tražila je, kaže, svuda i čula razne priče o tome da joj je muž živ.

"Bile su priče živ je, ovdje je, ondje – nikad nigdje. Mlad je on, 37 godina njegove mladosti. Bavio se građevinom. Bio je dobar majstor građevinski, završio tu građevinsku školu. Da mi je saznati da li je mrtav, da li je živ, da li da se nađe išta od njiga, nije bitno šta je. I danas danile kažem i danas danile mi je to teško. Bio je dobar otac. Imam kćerku, ostala od osam godina iza njega. On je stvarno nju volio. Volio je i obadva sina. Imam dva sina i kćerku. Volio je, kakvi, ali... Vjerujte da ni sliku njegovu nisam imala dok nisam uzela iz SUP-a od lične karte. Pogojrelo sve. Ostali bez išta", kaže Anđa.

 Kad mi možemo da kažemo za njihove gdje su, naši kad mogu da kažu za njihove gdje su, što i oni ne kažu za naše gdje su. Mi smo žrtve sve iste. I majke sve isto plaču, supruge isto, i djeca i sve. U tom mome selu izginulo je pet pari po dva brata, otac i sin, 46 žrtava palo na Božić, na naš najveći praznik kome se svi radujemo. 1992. 29. Novembra, tad je došao u Šabac, ja sam bila u Šapcu sa djecom u izbjeglištvu, da vidi mene i djecu. I od tada više nikad. Nikad više ništa - ni mrtvoga ni živoga, ništa od njega. Samo što sam taj džemper pronašla. Mi nismo bili u zavadi, ni s kim se svadili nismo. Da ti kažem iskreno, u nas u tom selu nije ni bilo muslimana. Bilo je selo do nas, bilo je ispod nas sela, ali uvijek smo bili dobri", priča.- kroz plač je ispričala Anđa.

Radojka Filipović, neumorni borac za ljudska prava i boraz za istinu, inače predsednica Organizacije porodica zarobljenih i poginulih boraca i nestalih civila opštine Bratunac, izgubila je tokom rata veliki broj članova uže i šire familije. U Bjelovcu su joj ubijeni suprug, svekar i brojni rođaci a u Lozničkoj Rijeci muslimani su joj ubili nekoliko rođaka među kojima je bila i Verica Filipović, devojka od nepunih 17 godina. U Kravici su muslimanski zločinci ubili Radojkinu baku Krstinu (81) i deku Negoslava Erića (80) koje su nakon torture zapalili u sopstvenoj kući. - Zista je prikupljeno dosta dokumentacije i dostavljeno nadležnim tužilaštvima, ali do sada nemamo nijedne optužnice, nijedne pravosnažna presude - ispričala je za medije Radojka koja svake godine neumorno organizuje komemoracije za srpske žrtve iz nekoliko sela u opštini Bratunac.

Žrtve Orićevog masakra na Božić 1993. u Kravici:

Negoslav Erić (80) - masakriran u porodičnoj kući sa nepokretnom suprugom. Zlikovci su ga mučili pa su mu ispalili rafal u usta a potom njegovo telo zapalili

Krstina Erić (81) - nepokretna starica masakrirana u porodičnoj kući sa suprugom Negoslavom. Zlikovci su je mučili pa usmrtili vatrenim oružjem nakon čega su tela oba supružnika zapalili.

Mara Božić (89) - nepokretna starica, mučena i zlostavljana pa živa zapaljena u porodičnoj kući;

Nevenka Đukanović (46) - domaćica, zlostavljana i mučena, pa masakrirana od strane Nasera Orića i njegovih saboraca, posmrtni ostaci su skriveni i do danas nisu pronađeni;

Vidosava Trišić (47) - mučena i zlostavljana pa izmasakrirana u porodičnoj kući; posmrtni ostaci su skriveni i do danas nisu pronađeni;

Tankosava Stevanović (55) - nepokretna žena, brutalno mučena pa masakrirana; pronađena sa 17 uboda hladnim oružjem;

Ljubica Obačkić (75) - brutalno ubijena u porodičnoj kući, izbodena nožem u njedra a brojne povrede registrovane su i na glavi;

Radmila Lukić (54) - domaćica, mučena i zlostavljana pa zverski ubijena u svojoj porodičnoj kući;

Vladimir Gajić (4) - ubijen tenkovskim projektilom koji su ispalili Orićevi vojnici na stambenu zgradu dok se mali Vladimir igrao na terasi;

Novica Bogičević (15) - zarobljen, mučen pa izmasakriran od pripadnika tzv. Armije BiH

Stanko Gajić (47) - ubijen vatrenim oružjem od pripadnika tzv. Armije BIH

Radenko Radović (18) - izmasakriran u porodičnoj kući od pripadnika tzv. Armije BIH

Janko Savić (65) - lokalni sveštenik, ubijen je posle strahovitog mučenja . Njegovo telo nađeno je bez ruku i nogu. Ostavljen je, tako, kao trupac. Postavljen, kao da sedi a oko njega su bili postavljeni fildžani, kao da pije kafu.

Drago Lazić (80) - mučen pa masakriran i zapaljen na ražnju

Vladimir Stojanović (79) - mučen pa masakriran sekirom u porodičnoj kući

Milo Jokić (68), civil, mučen pa izmasakriran u porodičnoj kući

Vaso Nikolić (73), civil, zverski mučen pa masakriran na kućnom pragu od pripadnika tzv. Armije BiH

Radoje Pavlović (60), civil, brutalno ubijen od pripadnika tzv. Armije BiH, konstatovane teške povrede i tragovi mučenja

Mitar Nikolić (66), civil, brutalno ubijen u napadu pripadnika tzv. Armije BiH na Kajiće, konstatovani brojni prelomi i ozbiljne povrede

Risto Popović (73), civil - zemljoradnik, strahovito mučen i pronađen sa brojnim ranama i povredama u porodičnoj kući

Krstivoje Đukanović (60)- civil, mučen pa masakriran prilikom pokušaja bekstva;

Novak Simić (60) - civil, mučen pa zverski ubijen u svojoj porodičnoj kući 

Kostadin Popović (46), zarobljen u Kravici i odveden u srebrenički logor gde je danonoćno mučen, prebijan a na kraju i masakriran

Radomir Jovanović (34) - verovatno odveden u srebrenički logor gde je mučen pa ubijen kao zarobljenik, posmrtni ostaci još nisu pronađeni

Ivan Đukanović (38) -  verovatno odveden u srebrenički logor gde je mučen pa ubijen kao zarobljenik, posmrtni ostaci još nisu pronađeni

Boško Đukanović (65) - civil, verovatno odveden u srebrenički logor gde je mučen pa ubijen kao zarobljenik, posmrtni ostaci još nisu pronađeni

Lazar Veselinović (60) - civil, zverski mučen pa masakriran u svojoj kući, pronađen sa brojnim ubodnim ranama i teškim povredama, konstatovani ozbiljni tragovi mučenja

Krsto Lazić (60), civil, brutalno ubijen i masakriran prilikom napada na Kravicu

Božo Radović (49) - ubijen vatrenim oružjem od pripadnika tzv. Armije BIH

Pajkan Gavrić (30) - zarobljen pa strahovito mučen, Orić i njegovi saborci su mu nakon teških tortura odsekli glavu

Raja Savljević - zarobljen pa strahovito mučen pa masakriran, a zločinci su mu nakon tortura odsekli glavu

Miladin Momčilović (59), civil - pronađen u svom voćnjaku, strahovito mučen pa masakriran

Radojko  Bogičević (39),  ubijen vatrenim oružjem od pripadnika tzv. Armije BIH

Vojislav  Bogičević (44), ubijen vatrenim oružjem od pripadnika tzv. Armije BIH

Mitar Ostojić (1934), civil, brutalno ubijen prilikom napada pripadnika tzv. Armije BIH

Radomir Jovanović (34)

Ratko Miladinović (34)

Đorđo Miladinović (35)

Nedeljko  Milanović (56)

Dragan Milanović (23)

Milovan Ostojić (44)

Gordan Nikolić (36)

Milovan Nikolić (48)

Stevo Božić (43)

Stojan  Jovanović (45)

Miladin Dolijanović (30)

Stanoje  Đokić (51)

Miladin Stevanović (50)

Vaskrsije Radović (37)

 Dragan  Radović (25)

Slobodan Bogičević (48)

Mile Saveljić (29)

Božo Radović (50)

 Višnjić Ratko (54)

ORIĆ I MUSLIMANSKI ZLOČINCI OSKRNAVILI PRAVOSLAVNU CRKVU

Naser Orić i njegovi saborci su prilikom napada na Kravicu oskrnavili i zapalili pravoslavnu Crkvu svetih apostola Petra i Pavla a masakrirali pravoslavnog sveštenika i jednu ženu koja je tog jutra došla na molitvu. Svoj bolesni i bezumni čin, orićevi vojnici su snimili kamerom. Prilikom napada su oštetili i izlomili gotovo sve ikone, a dragocenosti i novac namenjen crkvi pokrali i opljačkali. Oskrnavili su i zidne freske preko kojih su ispisali brojne pogrdne i vulgarne poruke. Crkva je gotovo u potpunosti spaljena i demolirana a sličnu sudbinu je doživelo i seosko groblje.

NAKON POKOLJA SNIMILI PESMU KOJA VELIČA ZLOČIN

Prilikom masakra u Kravici, jedan od pripadnika jedinice Nasera Orića po imenu Rizo, napisao je pesmu o tome. Ova pesma se i danas često izvodi po bošnjačkim svadbama i privatnim zabavama gde mladi i stari zajedno veličaju ubijanje male dece i nepokretnih staraca. 

Prenosimo je u celosti:

"Ej ko na Božić u Kravicu dođe,
Naser Orić - nije Karađorđe.

A kad vidješe sa svih strana puca,
stadoše im u grudima srca.

Ostaviše i Božić i Slavu,
samo živu da izvuku glavu.

Ej ostaviše i Isusa sama,
da ga oni pogaze nogama.

A na stolu torte i kolači,
neka jede ko je bio jači.

Džabe što su i tehniku imali,
opet im se Kravica zapali.

Naser svojim borcima govori:
vi slavite dok Kravica gori.

Nema više gnijezda dušmanskoga
baš na Božić ogrijala Boga.

Mjesto popa što sveti vodicu,
došetao Naser u Kravicu.

Ej šta je ovo Naser borce pita:
"Nemam kome Božić da čestitam!"

Hajmo kući braćo Muslimani,
mi smo ovdje došli nepozvani..."

Presudom Žalbenog veća - Haški tribunal oslobodio je 3. jula 2008. godine Nasera Orića za ratne zločine počinjene tokom rata u Kravici i okolini Srebrenice. Orić se redovno hvali po televizijskim emisijama kako je ponosan na svoje učešće u napadima na Kravicu, Skelane, Fakoviće, Zalazje i na civilne žrtve - žene, decu i starce koje je tom prilikom prouzrokovao. 

Kravica je danas pusta. Sve je manje dece i omladine. U poslednjem ratu, proterano je više od 1.000 meštana. Parastos poginulim borcima i civilima na Božić 1993. godine kao i pomen za svih 3.267 ubijenih Srba sa ovog područja biće služen 5. januara u Crkvi Svetih apostola Petra i Pavla.