U logorima za Srbe u selu Večići (Kotor Varoš) vršene su stravične torture, mučenja i zlostavljanja zarobljenih srpskih civila i boraca a mnogi su upravo u tim kazamatima i ubijeni. Pripadnici muslimanske tzv. Armije BiH su osuđeni za krivično delo ratnog zločina protiv civila i ratnih zarobljenika na ukupno 26 godina robije
Večići su selo u opštini Kotor Varoš sa verski mešovitim i različitim stanovništvom koje više od polovine čine muslimani (Srba 408, Hrvata 221, muslimana 1102, Jugoslovena 1). U bliskoj istoriji su ostali upamćeni kao zloglasno vojno uporište gde su vršeni stravični zločini nad srpskim stanovništvom. Istovremeno, upravo u ovom selu su planirani, organizovani i realizovani brojni napadi na okolna srpska sela kao i na sam grad prilikom čega su počinjeni užasni zločini nad civilnim stanovništvom. Još u proleće i leto 1992. započinje masovno proterivanje lokalnog srpskog stanovništva iz ovog sela, ljudi su prebijani i zastrašivani. Vršen je strahovit pritisak na njih da napuste svoja vekovna ognjišta. Bilo je to pravo etničko čišćenje. Gotovo sve srpske kuće i objekti u vlasništvu Srba su tom prilikom opljačkani i demolirani, sva imovina je pokradena a selo je relativno brzo očišćeno od Srba.
Nakon progona Srba, selo je postalo glavno vojno uporište a
izvesno vreme, u razdoblju od 11. juna do 2. novembra 1992, u selu se nalazio i logor za zarobljene srpske civile sa područja ove i susednih opština. Zatvorenici su svedočili da su bezrazložno hapšeni a za vreme boravka u logoru bili su izloženi najraznovrsnijim fizičkim i psihičkim zlostavljanjima. U tome nije bilo izuzetaka. Dana 29. oktobra 1992. u logoru je na svirep način izvršeno ubistvo pet zatvorenih lica srpske nacionalnosti.
Dana 11. juna 1992. godine pripadnici muslimanskih paravojnih formacija, sastavljenih od lokalnih meštana sa područja opštine Kotor Varoš, u ovom selu su organizovali logor za lica srpske nacionalnosti, po naredbi zapovednika i komandanta Alagić Raifa. U ovom selu su zarobljenici često premeštani iz jednog objekta u drugi, tako da bi se vrlo lako moglo zaključiti da je čitavo selo Večići u određenom vremenskom periodu bio logor za lica srpske nacionalnosti. Do sada su identifikovani sledeći objekti (imali su dva dela: vojni i civilni) u kojima su zatvarani i mučeni zarobljenici:
Večići su selo u opštini Kotor Varoš sa verski mešovitim i različitim stanovništvom koje više od polovine čine muslimani (Srba 408, Hrvata 221, muslimana 1102, Jugoslovena 1). U bliskoj istoriji su ostali upamćeni kao zloglasno vojno uporište gde su vršeni stravični zločini nad srpskim stanovništvom. Istovremeno, upravo u ovom selu su planirani, organizovani i realizovani brojni napadi na okolna srpska sela kao i na sam grad prilikom čega su počinjeni užasni zločini nad civilnim stanovništvom. Još u proleće i leto 1992. započinje masovno proterivanje lokalnog srpskog stanovništva iz ovog sela, ljudi su prebijani i zastrašivani. Vršen je strahovit pritisak na njih da napuste svoja vekovna ognjišta. Bilo je to pravo etničko čišćenje. Gotovo sve srpske kuće i objekti u vlasništvu Srba su tom prilikom opljačkani i demolirani, sva imovina je pokradena a selo je relativno brzo očišćeno od Srba.
Nakon progona Srba, selo je postalo glavno vojno uporište a
izvesno vreme, u razdoblju od 11. juna do 2. novembra 1992, u selu se nalazio i logor za zarobljene srpske civile sa područja ove i susednih opština. Zatvorenici su svedočili da su bezrazložno hapšeni a za vreme boravka u logoru bili su izloženi najraznovrsnijim fizičkim i psihičkim zlostavljanjima. U tome nije bilo izuzetaka. Dana 29. oktobra 1992. u logoru je na svirep način izvršeno ubistvo pet zatvorenih lica srpske nacionalnosti.
Dana 11. juna 1992. godine pripadnici muslimanskih paravojnih formacija, sastavljenih od lokalnih meštana sa područja opštine Kotor Varoš, u ovom selu su organizovali logor za lica srpske nacionalnosti, po naredbi zapovednika i komandanta Alagić Raifa. U ovom selu su zarobljenici često premeštani iz jednog objekta u drugi, tako da bi se vrlo lako moglo zaključiti da je čitavo selo Večići u određenom vremenskom periodu bio logor za lica srpske nacionalnosti. Do sada su identifikovani sledeći objekti (imali su dva dela: vojni i civilni) u kojima su zatvarani i mučeni zarobljenici:
- podrum kuće Hibić Kasima,
- izgorela letnja kuhinja Hibić Kasima, kod tzv. glavnog zatvora,
- garaža i skladište trgovine (ranije je tu bio i kafe bar) Refika Botića,
- šupa Alije Alagića,
- kuća Hibić Hajrije, Džemala i Đanka,
- magaza i kuća Berbić Ramiza,
- kuća Bilić Hajrije,
- kuća u kojoj je bila komanda-sprat kuće
Celo leto 1992. godine ovde su dovođena i zatvarana zarobljena lica srpske nacionalnosti, uključujući žene, decu i starce. Ovde su vršena monstruozna i ritualna mučenja, zlostavljanja, silovanja i ubistva zarobljenika. Zverska mučenja u logorima su trajala danonoćno, ljudi su neprestano prebijani i mučeni. Tako su u noći između 13. i 14. jula 1992. godine ovde dovedeni srpske nacionalnosti: otac i sin. Istoga dana iz mesta zatočenja u selu Postolje, opština Kotor Varoš dovedena je i jedna žena, koja je zatočena u prostoriji u kojoj su već bili jedno lice srpske nacionalnosti i jedno lice bošnjačke nacionalnosti (ovaj Bošnjak je zarobljen i zatvoren jer je zajedno sa sinovima predao oružje Srbima i optužen je da je saradnik "četnika"). Ovde su bili izloženi torturama i maltretiranju. Jedan od logoraša je zarobljen 24. jula 1992. godine a u bošnjačkom kazamatu je proveo 52 dana tj. tri meseca i 18 dana. Pretrpeo je velike psihičke i fizičke torture. Dana 27. jula 1992. godine ovde je dovedeno pet zarobljenih meštana srpske nacionalnosti iz mesta zatočenja u selu Ravne, opština Kotor Varoš. Neki od zarobljenika su umrli posle tri-četiri dana, od posledica strahovitog mučenja i zlostavljanja, a neki su posle dvadestak dana odvedeni u nepoznatom pravcu i ubijeni/streljani. Među zarobljenicima je bilo i dece, pa je tako krajem avgusta 1992. ovde doveden dvanaestogodišnji dečak srpske nacionalnosti, iz mesta zatočenja zaseok Čirkino Brdo, selo Vrbanjci, opština Kotor Varoš.
Metode zlostavljanja u ovom logoru su bile slične kao i u ostalim logorima, mada je bilo i metoda karakterističnih samo za ovaj logor. Među zarobljenicima je bilo i ranjenika, koji su kasnije umrli u mestu zatočenja, od posledica ranjavanja, kao i starijih ljudi.
Jelenko Tepić, jedan od preživelih logoraša je na suđenju pripadnicima tzv. Armije BiH detaljno ispričao Sudskom veću trenutak zatvaranja u prostoriju veličine četiri metra kvadratna u Večićima, te kako je tokom 105 dana zatočeništva bio izložen konstantnom prebijanju i psihičkom zlostavljanju od strane optuženih.
"Tukli su nas svim i svačim, drvenim palicama, kablovima za vodu napunjenim olovom, kundacima puške, nogama. Dok su nas tukli, morali smo pjevati četničke i ustaške pjesme, te učiti molitve iz Kurana", kazao je Tepić, dodavši da je premlaćivanje nekad bilo jednom, a nekad tri do četiri puta dnevno. Tepić je ujedno prepoznao optužene istakavši da je u prebijaju prednjačio optuženi Ćamil Bilić. Svedok tužilaštva se prisjetio i noći kada su preminuli Lugić i Popović, dvojica srpskih zatvorenika.
Preživeli logoraš Milenko Đurić je ponovio Tepićevu priču dodavši kako ga je optuženi Bilić tokom prebijanja zapitkivao da li zna šta je Merhamet, te kako "u BiH koja će biti muslimanska država, nema mjesta za srpska gamad". Đurić se prisetio i prebijanja Lugića i Popovića, pojasnivši da su Lugića terali da siluje psa. Svedok Draško Sakan, koji je sa jedanaest godina bio zatvoren u Večićima, drhtavim glasom ispričao je da su ga bošnjački vojnici terali da tuče srpske zatvorenike. Na pitanje tužioca čime je tukao zarobljenike, Sakan je ispričao "Stavili su Đurića i Tepića na stolicu, skinuli im čarape i dali mi policijsku palicu. Više od sat vremena sam ih morao tući po tabanima, dok su za to vrijeme morali pjevati. Rekli su mi da će me zaklati ako to ne učinim."
Milenko Lugić, brat ubijenog Bore Lukića ispričao je: "Moj brat uspio je preživjeti tek šest dana u zatvoru u muslimanskom selu Večići, kod Kotor Varoša, nakon čega je ubijen u mukama koje normalni ljudi ni životinjama ne bi uradili, ispričao je Milenko Lugić, brat Bore Lugića, koji je ubijen 1992. godine tokom zarobljeništva u muslimanskom zatvoru u Večićima, kod Kotor Varoša. "Čitav rat sam pokušavao da doznam istinu, odnosno šta se to dogodilo s mojim bratom. Kada sam prikupio sve, nakon rata, 1996. godine izjavu sam dao jednom inspektoru u Kotor Varošu. Vrijeme je prolazilo i ja sam već digao ruke od svega toga, misleći da ih nikada neće uhvatiti", ispričao je Lugić. On se prisetio da mu je i majka umrla ne znajući šta se dogodilo s jednim od njenih najmlađih sinova, Borom. "Jednostavno nisam imao hrabrosti ispričati šta se dogodilo s njim i šta su mu sve radili", ispričao je Milenko Lugić. Dodaje da je tokom vlastite istrage otkrio šokantne ispovesti preživelih o sudbini koja je zadesila njegovog brata.
"Boro je bio najmirniji, najpovučeniji od nas četvorice braće. Nosio je veliku dioptriju i kao takvog su ga optuživali da je navodno činio loše, što je bila apsolutna laž", prisetio se Milenko i dodao da je njegov brat za vreme boravka u Večićima morao jesti svoj izmet, te silovati pse. Lugić je ispričao da su njegovog brata nakon što je ubijen zakopavali i otkopavali tri puta.
"Prvi put je sahranjen na muslimanskoj zemlji, nedaleko od zatvora. Kasnije su se muslimani bunili pa su ga sahranili na hrvatskoj zemlji. Nakon ovoga, iskopan je ponovo i sahranjen na srpskoj zemlji", rekao je Milenko.
Hapšenja i zlostavljanja nad zarobljenim licima vršili su pripadnici muslimanske diverzantsko terorističke grupe (DTG) iz Večića. Među njima zarobljenici su prepoznali: Zeher Ramu-„Paragu“-vođa DTG (bio je posebno surov prema zarobljenicima), Smajlović Miralema, koji je ispitivao zarobljenike, Berbić Nurija, čuvar, te Alagić Miralema, Barić Antu, Berbić Nuriju, Berebić Ramu-„Rapu“, Berbić Sulejmana-Sulju, Bilić Đemala-„Đemka“, Bilić Muhameda-„Mešu“, Bilić Ćamila, Bjelobrk Marka, Botić Miralema, Brkić Ivana, Vunić Muharema, Zec Karanfila, Zec Dževada, Kovačić Ahmeta-„Hadžiju“, Kovačić Niska, Lozić Šekiba, Menzil Suada, Pilić Matu, Ramić Esu-„Turčina“, Sadiković Muhamed, Smailović Miralema, Hibić Najka, Tatar Mirsada, Hibić Nedžada, Hibić Seada, Hibić Šaćira, Ćejvan Surmina, Huskić Suada-„Tarabu“, Huskić Dževada. U premlaćivanju zarobljenika učestvovali su svi napred nabrojani, a isticali su se: Alagić Nedžib, Alagić Raif, Grgić Sulejman, Piličić Borislav-Boro, Tatar Hasib-„Biban“, Turan Dževad. Zarobljenici su neke od svojih mučitelja veoma dobro poznavali, čak su s njima u ranijem, preratnom periodu bili u dobrim odnosima, tj. mnogi od njih su bili komšije zarobljenicima. Stražari i islednici u ovom logoru su tvrdili da su ovde bili zatvorena i lica zbog krađa i prodaje oružja.Od juna do novembra 1992. godine pripadnici muslimanskih oružanih formacija iz ovog sela su napadali na srpska sela u kotorvaroškoj opštini. Jedan od najvećih pokolja se dogodio 17. septembra 1992. kada su naoružani muslimanski ekstremisti iz Večića napali srpsko selo Serdari i tom prilikom poklali 16 žena i staraca a među žrtvama je bilo i dvoje dece. Snježana Tepić je imala 4 a njena sestra Slobodanka 12 godina kada su streljane sa majkom Ljubicom na pragu porodične kuće.
Ovaj logor je bio u funkciji do 2. novembra 1992. godine kada su se pripadnici paravojnih formacija, koje su držale logor odlučili na povlačenje prema Travniku. Sa sobom su poveli i zarobljenike koji su im nosili municiju. Upali su u zasjedu Vojske Republike Srpske i zarobljenici su oslobođeni. Dana 29. oktobra 1992. muslimanski zločinci su nakon višednevnih tortura i zlostavljanja streljali i masakrirali petoricu zarobljenih meštana: Tihomira Vasiljevića (1928), Nedeljka Popovića (1950), Boru Lugića (1955), 4) Nenada Novića (1962) i Dušana Pavlovića, rođenog 1940-e.
Sudsko veće banjalučkog Okružnog suda osudilo je Sulejmana Berbića i Ćamila Bilića iz
Večića kod Kotor Varoši na ukupno 26 godina zatvora zbog zločina nad srpskim civilima i ratnim
zarobljenicima 1992. godine. Bilić (41) je osuđen na jedinstvenu kaznu zatvora u trajanju od 13,5
godina, dok je Berbić (47) osuđen na kaznu od 12,5 godina robije. Bilić i Berbić osuđeni su jer su kao
pripadnici muslimansko-hrvatskih snaga od kraja jula do kraja oktobra 1992. u selu Večići zlostavljali
zarobljene civile i pripadnike VRS, usled čega su mnogi preminuli.
Nažalost, lokacije masovnih zločina nad srpskim civilima u Večićima nisu obeležene. Zarad bolje budućnosti svih naroda, zajedičnog suživota i međusobne tolerancije veoma je važno da se na mestima nekadašnjih logora postavi prikladno spomen obeležje koje će služiti kao opomena svima da nam se zlo ne bi više nikada ponovilo.
Izvor: Nezavisne: "Mučenja nikada neće zaboraviti"
Vikipedija: Logor za Srbe u Večićima
Коментари
Постави коментар