Prema podacima popisa stanovništva iz 1991. na području opštine Prozor je živelo 19 760 stanovnika, od čega 12 259 Hrvata, 7 225 Bošnjaka, 45 Srba, 100 Jugoslovena i 130 ostalih. I pored toga što je na području čitave opštine bilo svega nekoliko srpskih porodica, Srbi su u ovom gradu doživeli užasne torture i zločine. Stradanje Srba u Prozoru nam jasno ukazuje na karakter rata u Bosni i Hercegovini. Ni ovako zanemarljiv udeo naše populacije u ovom kraju, nije poštedeo srpski narod progona, terora i ratnih zločina. U napadu muslimanskih snaga ubijeno je sedmoro srpskih civila, dok je ostalo stanovništvo prognano a kuće su popaljene. Prema popisu stanovništva iz 2013. samo tri osobe su se izjasnile kao Srbi, dve u gradu Prozoru i jedna u Uzdolu. Šokantan je i poražavajuć podatak da je srpski narod ubijan u svim opštinama širom Bosne i Hercegovine, pa čak i tamo gde Srba gotovo nije ni bilo. Ipak, to jasno ukazuje na genocidne namere tadašnjeg muslimanskog / bošnjačkog vojnog vrha koji je čvrsto zastupao ideju o stvaranju "čiste muslimanske države".
Među ubijenim Srbima je i Slavoljub Šušić, koji je pre rata bio zaposlen kao nastavnik matematike u školi "Ivan Mažuranić" u Prozoru. Njega su kao civila krajem juna 1992. godine, uhapsili vojnici tzv. Armije BiH koji su ga nakon toga zatočili u zloglasni logor smrti "Čelebići". Ovaj logor je tokom rata ostao upamćen kao jedno od najstrašnijih mesta gde su mučeni i ubijani civili srpske nacionalnosti. Međunarodni Crveni krst registrovao je preko 400 lica koja su bila zarobljena u ovom logoru. Žrtve su mučene i zlostavljane na mnogobrojne načine, nepojmljive ljudskom razumu a najmanje 60 žena i devojčica je ovde silovano. Ubijeno je trideset civila.Slavoljub Slavko Šušić rođen je 25. aprila 1949. godine od oca Pera i majke Rose. Bio je srećno oženjen i otac dvoje dece. Kao prosvetni radnik, uvek se trudio da mlade pored znanja, nauči i kako da se ponašaju, uvek je bio tu da im udeli neophodan savet i da im pomogne. Izveo je na put veliki broj generacija a o njemu i danas svi imaju samo reči hvale. Uživao je veliko poštovanje među svojim sugrađanima u Prozoru i ostao je upamćen kao kvalitetan profesor, vrhunski predagog i što je najvažnije kao dobar čovek. Zahvaljujući Slavku mnogi mladi ljudi su izrasli u poštene i dobre ljude. Za Slavka nacionalnost nikada nije igrala ključnu ulogu, jednako je učio i srpsku i bošnjačku i hrvatsku decu. Nije pravio razlike među ljudima a tome je učio i mlade naraštaje. Da poštuju i cene jedni druge i pomažu drugima u nevolji.
Nažalost, pripadnici tzv. Armije BiH koji su tih dana sejali smrt po srpskim selima širom Hercegovine učeni su suprotnim principima. Za njih je itekako bilo važno ko je kakve vere i nacije i prema tome su procenjivali ljude. Zato su tokom rata svu svoju mržnju i sav svoj šovinizam iskazali ubijajući decu, žene, stare i nemoćne. Slavko je uhapšen je i zarobljen samo zato što je pripadao srpskom narodu i zato što je ispovedao pravoslavnu veroispovest. Zlikovci su ga teretili da je navodno imao radio stanicu i svakodnevno su ga prebijali. To su činili Landžo Esad, Delić Hazim, Kemo Mrndžic i Kemal Muderizović. Prema rečima preživelih svedoka, monstrumi su ovog nedužnog čoveka tukli i zlostavljali neprekidno 48 sati. Stavljali su ga i u šaht sa vodom. Esad Landžo zvani "Zenga" mu je pred svima zabijao eksere pod nokte nožnih prstiju i čupao jezik. Umro je 15. jula 1992. godine, posle strahovite torture. Tada ga je Azem Delić tukao vojničkim čizmama polomivši mu rebra, a zatim je postrojio ostale zatvorenike u dva reda i naredio Šušiću da cetvoronoške prolazi između njih,. Zlikovci su ga šutirali i tukli a od zadobijenih povreda Slavko je preminuo u logoru. Njegovo beživotno telo ležalo je nekoliko dana u zatvorskoj prostoriji. Na suđenju u Hagu utvrđeno je da je grupa u kojoj su bili Hazim Delić i Esad Landžo uzastopno izdvajala Slavka Šušića za surova premlaćivanja. Hazim Delić, Esad Landžo i ostali tukli su Slavka Šušića raznim predmetima, uključujući palicu i komad kabla. Mučili su ga takođe raznim predmetima, uključujući klešta, zapaljene štapove i eksere, utvrđeno je na suđenju. Nakon što je nekoliko dana bio podvrgnut takvim postupcima, Slavko je od povreda umro. Svojim delima i propustima, Hazim Delić i Esad Landžo odgovorni su tešku povredu sa smrtnim ishodom i kršenje ratnih zakona i običaja.
Hazim Delić je osuđen na 18 godina zatvora pred Međunarodnim krivičnim sudom za bivšu Jugoslaviju na osnovu individualne krivične odgovornosti po osam tačaka za teške povrede Ženevskih konvencija iz 1949. i u sedam tačaka za kršenja zakona i običaja ratovanja.
Esad Landžo je osuđen na 15 godina zatvora pred Međunarodnim krivičnim sudom za bivšu Jugoslaviju na osnovu individualne krivične odgovornosti po devet tačaka za teške povrede Ženevskih konvencija iz 1949. i u devet tačaka za kršenja zakona i običaja ratovanja zbog zločina počinjenih u logoru Čelebići.
Među žrtvama je i Branislav Grahovac (35), veoma ugledni doktor, koji je svirepo ubijen 1994. u napadu muslimanskih fašističkih falangi.
Komemoraciji poginulima svake godine prisustvuje i Pava Grahovac, majka ubijenog Branislava. Ona je pre nekoliko godina ispričala medijima rekla kako u isto vreme oseća i tugu i ponos.
U napadu muslimanskih ekstremista na hrvatsko selo Hudutsko (Prozor) 16. septembra 1993. masakrirano je šesnaest meštana, među kojima je bilo žena i dece. Žrtvama su vađene oči, sečeni prsti, lomljene ruke i noge...Najmlađa žrtva je bio Marin Vidić, dečak od 14 godina, dok je najstarija žrtva imala 76 godina. Među žrtvama je bio i Drago Mijatović, mladić srpske nacionalnosti. Nesrećni Drago je zverski mučen pa ubijen samo zbog "pogrešnog imena". Imao je nepune 22 godine. U tom napadu zverski je ubijena i domaćica Jagoda Mijačević. Dana 24. oktobra 1992. u Prozoru je ubijen Savo Petrović (48), civil srpske nacionalnosti. Sahranjen je dva dana kasnije na lokalnom groblju Mahala. Sugrađani ga pamte kao poštenog čoveka i velikog domaćina.
U knjizi "Mrtvi - vječna opomena živima" navodi se kako je na području opštine Prozor postojalo tri logora gde su mučeni i zlostavljani srpski civili sa područja ovog mesta ali i iz susednih opština Jablanice i Konjica:
U knjizi "Mrtvi - vječna opomena živima" navodi se kako je na području opštine Prozor postojalo tri logora gde su mučeni i zlostavljani srpski civili sa područja ovog mesta ali i iz susednih opština Jablanice i Konjica:
- Zatvor u Prozoru
- Mučilište u privatnoj garaži u centru Prozora
- Logor u Popovom polju
Tokom rata nekoliko pravoslavnih spomenika i grobova je oštećeno i demolirano.
Izvor: Miroslav Janković, Zoran Stanković: "Mrtvi vječna opomena živima"
Коментари
Постави коментар