GRBAVICA: KAKO SU SRPSKI LEKARI SPASILI BOŠNJAČKU DEVOJČICU I NJENU MAJKU KOJE JE RANIO BOŠNJAČKI SNAJPER!

Sarajevsko naselje Grbavica jedno je od simbola ratnog stradanja srpskog stanovništva. Ovo naselje je simbol otpora, herojstva i nepokorive snage njenih građana. Grbavica je tokom rata bila opkoljena sa svih strana muslimanskim položajima i kao takva danonoćno izložena granatiranju i snajperskom delovanju. 

Sprovođenjem zabranjenog opsadnog načina ratovanja na Grbavici (baš kao i u ostalim delovima Istočnog Sarajeva) je vršena koordinisana, dugotrajna, rasprostranjena i sistematska kampanja (vojna strategija) granatiranja i snajperskog delovanja po srpskom civilnom stanovništvu i po civilnim objektima iz artiljerijskog i pešadijskog naoružanja od strane muslimanske "Armije BiH". Danonoćno su na meti granatiranja i snajperskog delovanja bile zdravstvene ustanove, crkve, školska igrališta, neboderi, stambene zgrade, pijace, vrtići, stambene zgrade. Civili na Grbavici ali i drugim delovima Istočnog Sarajeva su ubijani dok su se bavili egzistencijalnim poslovima, zatim na ulici, u stanovima i kućama, u redovima za vodu i hleb, u kolima hitne pomoći, u napadima na bolnice, tramvaje i autobuse, dok su prisustvovali sahranama ili svadbama. Decu su snajperisti ubijali dok su se igrala ispred kuća, hodala kraj roditelja ili se vraćala iz škole...Tokom agresije ubijeno je 1012 građana Grbavice svih nacionalnosti, među kojima i dvadeset dvoje dece. Granate i snajperski meci ubijali su i ranjavali i Bošnjake i Hrvate, zbog čega su neki još te 1992. javno protestvovali i molili Aliju Izetbegovića da prestane sa terorom. Najveći broj Bošnjaka na Grbavici upravo je i stradao od granata i snajpera alijine vojske.

Najjasniju sliku ratnog užasa i muslimanskih zločina nad građanima Grbavice, Pala i Istočnog Sarajeva pruža upravo rad ratne bolnice "Koran" koja je danonoćno i bez prestanka funkcionisala primajući na stotine ranjenih civila, žena, dece, boraca dnevno. Bolnica je osnovana početkom aprila 1992. u okviru Četvrtog Sanitetskog bataljona Sarajevsko-romanijskog korpusa Vojske Republike Srpske. U Vojnoj bolinici "Koran" lečeno je 20.000 pacijenata, civila svih nacionalnosti, i ranjenika, 12.000 ih je operisano, a smrtnost operisanih pacijenata je bila sasvim mala jer je medicinski kadar bio visokostručan i obrazovan. U nabavci lekova i medicinskog materijala, medicinskom osoblju u Bolnici „Koran“ pomagala je humana žena iz Holandije Jena Ligtenberg, koja je po struci bila apotekar, i koja je dobrovoljno došla na Pale krajem 1993. godine, i ostala sve do kraja rata. 

Glavna sestra u operacionoj sali u Vojnoj bolnici "Koran" Dušanka Cicović kaže za Srnu da je ta zdravstvena ustanova bukvalno pravljena sa ledine u nekadašnjoj zgradi hotela na Palama.

"Bolnica na Koranu, zahvaljujući stručnosti tadašnjeg kadra, funkcionisala je u teškim uslovima, ali, uprkos svemu, Pale nikada nisu imale bolju zdravstvenu zaštitu nego u toku rata", navela je Dušanka Cicović, glavna sestra u operacionoj sali u ratnoj bolnici. Ona dodaje da su bolničari na početku rata imali mnogo posla dok nije, šest meseci kasnije, formirana bolnica u Kasindolu, naglasivši da su pacijente sa težim povredama, poput glave i kičme transportovani helikopterom u Vojno-medicinsku akademiju u Beogradu. Cicovićeva naglašava da su u skladu sa Hipokratovom zakletvom pristupali i profesionalno se odnosili prema svim pacijentima bez obzira na nacionalnost.

"Jedne prilike dovezli su nam majku i kćerku muslimanske nacionalnosti sa Grbavice koje je pogodio snajper dok su išle po hranu. Majka je bila slijepa, a zadobila je povrede obje potkoljenice, dok je djevojčica pogođena u preponu, u glavnu arteriju. Na svu sreću nije iskrvarila i uspjeli smo je spasiti", prisetila se Cicovićeva zločina koji je muslimanska tzv. Armija BiH počinila upravo nad bošnjačkim / muslimanskim stanovništvom. Ona je navela da u tom ratnom periodu nije bilo radnog vremena za medicinsko osoblje. "U svako doba dana ili noći, u zavisnosti od potreba službe, dolazili smo na posao i radili, a osoblje koje je bilo i smješteno u bolnici na svaki zvuk sirene trčalo je do sanitetskog vozila da pomogne", priča Cicovićeva, dodavši da niko od zaposlenih nije znao za umor, a sve u želji da se što više ranjenika spasi. Bolnica je bila prepuna ranjenih pacijenata, i Srba i Hrvata i Bošnjaka. Ranjavanja su najčešće nastajala kao posledica snajperskog delovanja ali i granatiranja. 

Ispred ratne Bolnice na Koranu otkrivena je spomen-ploča na kojoj je ispisano da je od 4. aprila 1992. do 30. juna 1996. godine u ovoj zdravstvenoj ustanovi lečeno više od 20.000 ljudi i izvršeno više od 12.000 operacija. Ova bolnica jasan i neoboriv dokaz alijine Armije genocida nad srpskim ali pripadnicima drugih naroda.

Spomen-ploča simbolizuje značaj ove ustanove tokom proteklog rata i svjedoči o nadljudskim naporima lekara i kompletnog tadašnjeg zdravstvenog osoblja u liječenju mnogih ljudi različitih nacionalnosti, srpskih boraca i djece. Lekar i prvi ministar zdravlja Republike Srpske Dragan Kalinić rekao je Srni da Bolnica "Koran" i ljudi koji su u njoj radili mogu da budu na ponos Srpskoj i za svaku vrstu poštovanja.

Nepojmljivo da su na kraju 20. veka postojali monstrumi koji mogu da ispaliti i ubiti dete od dve, deset ili dvanaest godina, a posebno boli činjenica što za te monstruozne zločine do danas niko nije odgovarao. Ubice danas žive normalnim životom, imaju svoje porodice, svoju decu a mnogi su sigurno nagrađeni i brojnim odlikovanjima kao i visokim položajima u društvu.  

Mnogi Bošnjaci su se još tada hvalili kako su ubijali majke, decu, starije osobe… Sada, 26 godina posle rata, skoro svi ćute i ne žele ispričati šta su uradili. Ni jedan od snajperista nije osuđen za ono što je radio. U policijskim institucijama kažu da je skoro nemoguće dokazati da je određeni snajperista ubio nekoga, uprkos izjavama svedoka i očevidaca. Deca su u najvećem broju slučajeva gađana u slepočnicu, oko, srce, a cilj je bio da se ubiju ili učine trajnim invalidima. Snajperisti su u uslovima ratovanja bili "zločinci nad zločincima" jer kroz okular gledaju civile i hladnokrvno im pucaju u glavu ili ekstremitete. Mada to nikako nije opravdanje za granatiranje civilnih objekata: dečijih igrališta, bolnica, vrtića, porodilišta, škola, pijaca, crkvi, autobuskih stanica koji su bili omiljena meta pripadnika tzv. Armije BiH. 

Broj snajperista koji su ubijali civile po Grbavici i drugim opštinama Istočnog Sarajeva još uvek nije poznat. Mnoga deca i civili koji su imali tu sreću da prežive, nažalost su ostali trajni invalidi sa ozbiljnim povredama i oštećenjima. Po Grbavici i Ilidiži snajper je delovalo svakodnevno i to pune četiri godine. Srpska deca su bila primorana da dane provode u podrumima i skloništima kako bi se zaštitili od snajpera i granata. Snajperisti bi najčešće ciljali najslabijeg člana porodice kao da je u napadima bilo nečega ličnog. Gotovo da se radilo o napadima iz zavisti, činilo se ono što bi preživelima nanelo najviše boli. 

Tada 19-godišnji mladić bošnjačke nacionalnosti hvalio se kako je sa zgrade tadašnjeg Izvršnog vijeća, a sada Zajedničkih institucija BiH, pucao po delu sarajevskog naselja Grbavica koji je bio pod kontrolom VRS-a, navodi Balkan Insight.

“Pucao bih u staricu kako bi joj prišli vojnici da joj pomognu. Kada oni izvlače staricu, likvidiram i te vojnike”, naveo je 19-godišnji mladić u izjavi koju je dao SDB-u, navodi Balkan Insight.

Medicinska sestra nekadašnje ratne bolnice na Palama Lenka Ilić rekla je Srni da je to bila jedina bolnica na području Sarajevsko-romanijske regije u kojoj su se početkom aprila 1992. godine okupili svi stručnjaci. "Svi smo se tu našli iz poznatih razloga i svi smo bili raspoređeni po odjeljenjima sa istim ciljem - da pomognemo ranjenima i oboljelima", istakla je Ilićeva. Svakoga dana u bolnicu je pristizalo stotine pacijenata, najviše ranjenika. 

Lenka Ilić je podsetila da je improvizovana operaciona sala pre rata bila sala za bilijar u okviru hotela, a od kuglane je napravljeno odelenje za fizikalnu terapiju. Ilićeva se priseća da je radila u prijemnoj ambulanti u holu, bez dnevnog svetla. "Tada smo sve ručno pisali, bilježili... Samo prve godine rata obavljeno je 1.300 operacija, od kojih je većina bila visokorizična, ali svaka je, srećom, prošlo uspješno", naglašava Ilićeva.

Ona je dodala da se svakom ranjeniku i pacijentu, bez obzira na to što je bilo raznih nacionalnosti, pristupalo maksimalno profesionalno, svi su tretirani isto i niko nikome nikada nije uputio ružnu reč. Ilićeva ističe da su to bila teška vremena, ali da je kompletno osoblje, bez obzira na loše uslove, nedostatak lekova, medicinskog materijala...davalo sve od sebe da pomogne. U neadekvanim i neprilagođenim uslovima za medicinski tretman, doktori su ulagali nadljudske napore i trud da bi lečili hiljade ranjenika koji su, najčešće, bili smešteni u velikom restoranu nekadašnjeg hotela. Operacije su vršene u prostoru gde se nalazio sto za bilijar, intenzivna njega u velikoj pravougaonoj sobi za konferencije, fizikalna terapija u kuglani…

Ugledni srpski lekar, hirurg Mirko Šošić rekao je ranije Srni da je ratna Bolnica "Koran" na Palama počela da radi 4. aprila 1992. godine kada je uspešno obavljen i prvi porođaj jedne Bošnjakinje.
"Tokom cijelog rata ponašali smo se profesionalno. Ni meni, niti bilo kome od ljekara u bolnici nije bilo važno koje je nacionalnosti ranjenik. Za nas je to bio samo čovjek kome treba pomoć", dodao je doktor Šošić. On je podsetio da su u tom periodu oskudevali u mnogim stvarima, od hrane i grejanja do lekova, da su uslovi rada bilo izuzetno teški, ali da nikada nisu iskazali nedolično ponašanje prema pacijentima.

Demobilisani borac Vojske Republike Srpske Vaso Elez, koji je obavljao i funkciju sekretara Boračke organizacije Istočno Novo Sarajevo ispričao je da je u građanskom ratu u BiH od 1992. do 1996. godine na Grbavici ubijeno - poginulo 608 pripadnika Vojske Republike Srpske, kao i da je pobijeno više od 400 civila, među kojima je bilo dvanaestoro dece.