Prva žrtva rata u Zvorniku je bio vozač sanitetskog vozila Luka Radović, koga su bošnjačke snage ubile 08.04.1992. iz zasede dok je prevozio ranjene civile, a dan kasnije ubijen je i Milko Stanojević. Ovakva sudbina bila je namenjena svim zvorničkim Srbima. Tokom muslimanske agresije na Zvornik ubijeno je 1080 Zvorničana, od kojih su 455 bili civili i žrtve ratnog zločina. Nad Srbima u Zvorniku je počinjeni su zločini protiv čovečnosti i zločini protiv civilnog stanovništva - ubijana su deca, silovane su žene i devojke, masakrirani su nemoćni starci. Najbolji pokazatelj strahovitih zločina u Zvorniku jeste gradska Spomen soba, koja mnogim predstavlja trn u oku jer se kosi sa njihovim pričama kako u Zvorniku nisu stradali Srbi. U toj spomen sobi su fotografije ubijene dece i civila koje su poubijali pripadnici bošnjačkih snaga, uglavnom prve komšije. Civilima su odsecane glave, spaljivani su na ražnju, vezivani lancima i žicom pa streljani, živi su spaljivani...neki od najokrutnijih zločina u poslednjem ratu desili su se upravo u Zvorniku. Najmlađa žrtva agresije bio je Aleksandar Đorđić, dečak od godinu ipo dana a najstariji je bio Mihajlo Pantić, star 93 godine. Među žrtvama je bilo 21-o dete, dok je 120 mališana ranjeno. Na spisku nestalih nalazi se još 32-oje ljudi.
Bošnjačke snage su popalile tridesetak srpskih sela i zaselaka, demolirali su i oštetili sve pravoslavne crkve, proterali su više hiljada građana sa njihovog vekovnog ognjišta, devastirali su groblja i kulturne spomenike. Na području Zvornika postojali su i logori za Srbe gde su osim mučenja i likvidacija, zabeležena i mnogobrojna silovanja srpskih žena, čak i trudnica.
Bošnjačke snage su tri ipo godine kukavički neselektivno granatirale grad Zvornik, dakle civilne objekte, i planski terorisali stanovništvo u gradu. Naredbe za granatiranje su dolazile sa najviših instanci a tokom tog besomučnog terora život je izgubilo mnogo ljudi, od dece do najstarijih građana. Među ranjenicima je bilo pripadnika svih nacionalnosti jer bošnjačkim napadačima sa brda nije bilo važno u koga pucaju. Osim Zvornika, bošnjačke snage su granatirale i Mali Zvornik u više navrata, prilikom čega je poginulo i ranjeno ukupno deset civila.
Grad Zvornik je tokom rata bio okružen muslimanskim položajima i kao takav danonoćno izložen granatiranju. Život u ratnom Zvorniku bio je užasno težak i gotovo nepodnošljiv. Grad je tokom poslednjeg rata doživeo strahovita razaranja i mnogobrojne žrtve. Sprovođenjem zabranjenog opsadnog načina ratovanja u Zvorniku je vršena koordinisana, dugotrajna, rasprostranjena i sistematska kampanja (vojna strategija) granatiranja i snajperskog delovanja po civilnom stanovništvu i po civilnim objektima iz artiljerijskog i pešadijskog naoružanja od strane muslimanske "Armije BiH". Danonoćno su na meti granatiranja i snajperskog delovanja bila školska igrališta, stambene zgrade, zdravstvene ustanove, crkve, pijace..Civili u Zvorniku su ubijani dok su se bavili egzistencijalnim poslovima, zatim na ulici, u stanovima i kućama, u redovima za vodu i hleb, u kolima hitne pomoći, u napadima na bolnice i civilna vozila. Pod stalnim policijskim časom, narod je bio primoran da dane i noći provodi u skrovištima i mračnim podrumima. Tu su se dočekivale Nove godine, proslavljale krsne slave i rođendani, obeležavali brojni drugi praznici.
Ipak, veliko herojstvo su tokom odbrambeno-otadžbinskog rata pokazali su upravo zvornički lekari, doktori, hirurzi, medicinske sestre i uopšte celokupno medicinsko osoblje. Ovi heroji u belom proveli su čitav rat pomagajući unesrećenom stanovništvu, pružajući pomoć ranjenima i bolesnima. Dok su srpski borci branili grad na prvim linijama fronta, i heroji u belom su vodili svoj rat u samom gradu, obavljajući najhumaniju ljudsku dužnost. Lečili su i spašavali živote građanima, ne gledajući uopšte ko se kako zove i kom se Bogu moli. Zvornički heroji u belom ispunili su svoju životnu misiju upisavši tako svoja imena u istoriju. Njihova imena zlatnim slovima će ostati upisana u istoriji srpskog naroda, kao simbol herojstva i borbenosti. Zvornička bolnica je upravo simbol otpora i nepokorivosti jednog naroda.
Posebnu dimenziju ovoj humanoj akciji spašavanja života daje i činjenica da je upravo zahvaljujući srpskim lekarima, spašen i veliki broj života bošnjačkih civila i dece. Iako je grad bio danonoćno razaran, iako su svakog dana u bolnicu dovoženi mrtvi i ranjeni civili i borci, niko nikada nije pomišljao na bilo kakvu osvetu. Zvornički lekari u nemogućim uslovima i pod kišom granata pružali pomoć svima, nezavisno kako su se pacijenti zvali i kom su narodu pripadali. Svakom ranjeniku i pacijentu, pristupalo se maksimalno profesionalno, svi su tretirani isto i niko nikome nikada nije uputio ružnu reč. To bila teška vremena, ali da je kompletno osoblje, bez obzira na loše uslove, nedostatak lekova, medicinskog materijala...davalo sve od sebe da pomogne. U neadekvanim i neprilagođenim uslovima za medicinski tretman, doktori su ulagali nadljudske napore i trud da bi lečili hiljadu ranjenika.
O humanosti srpskih lekara su godinama kasnije u više navrata svedočili i sami pacijenti koji su u tom periodu bili deca i koji su prošli kroz zvorničku bolnicu.
Hladnog februarskog dana 1993. bošnjačke snage su neočekivano izvršile artiljerijski napad na Zvornik. Krvavi bilans ovog napada bio je veliki broj ranjenih i stradalih. 10. februara 1993. muslimanske snage su ubile dečaka Aleksandra Đorđića. Imao je samo godinu ipo dana. Iako nije ni znao šta je uopšte rat, Aleksandar je postao žrtva zlih i bezumnih ljudi. Jedina krivica ovog dečaka bila je njegova srpska nacionalnost. To predratne komšije nikako nisu mogli da mu oproste. Zauvek je prekinuto jedno detinjstvo a jedna porodica je trajno ostala zavijena u crno. Hiljade snova i želja ostalo je nedosanjano i neostvareno. U "Crnoj knjizi" autora Miroslava Toholja, navodi se kako je u artiljerijskom napadu iz pravca Nezuka, u Zvorniku teško ranjena i Aleksandrova majka Milena. Đorđići su prethodno proterani iz rodnog sela Kuline od strane muslimanskih vojnika a spas su pokušali da pronađu u Zvorniku. Međutim, agresori im ni ovde nisu dali mira. Tog dana demolirano je nekoliko kuća a geleri muslimanskih granata rasuli su se po koloni izgladnelih civila koja je kod prostorije Crvenog krsta čekala brašno. Tom prilikom je teško ranjen penzioner Vojin Zarić (72), čiju suprugu Ljeposavu su nekoliko meseci ranije masakrirali muslimanski vojnici.
Građani Zvornika spominjali su više puta kako bi centralni gradski trg trebao da ponese ime po malenom Aleksandru mada do danas nijedna takva ideja nije realizovana.
Geler zločinačke granate prekinuo je i život mlade devojke Borke Lazarević (32), a u artiljerijskom napadu na sam centar grada, nedaleko od robne kuće poginula je jedna žena dok je troje civila zadobilo teže povrede. Strahote terora doživela je i Slađana Stojanović, tada devojčica od 15 godina, koja je sa porodicom prognana iz rodne Drinjače. Ova devojčica i njeni roditelji tragali su tada za svojim sinom Slobodanom, dečakom od 12 godina, koji je nestao u leto 1992. kada se vratio u selo po svog psa. Zarobile su ga muslimanske snage ali se o njegovoj sudbini ništa nije znalo. Roditelji i mala Slađana živeli su u atmosferi straha i neizvesnosti iščekujući svakog trenutka svog sina i brata. Njihov strah pojačavao je i pritisak usled napada na grad. Vandredne nastave i školski časovi su redovno prekidani i odlagani zbog zločinačkog granatiranja grada. Deca su najveći deo vremena provodila po skloništima i podrumima. Nažalost, Stojanovići svog Slobodana nikada nisu dočekali. Ubila ga je okrutno Elfeta Veseli, vojnik orićevih snaga a telo je pronađeno tek naredne godine u jednoj masovnoj grobnici.
I selo Rastošnica sa svim svojim zaseocima početkom avgusta 1992. najpre je granatirano prilikom čega je ubijeno nekoliko civila, a onda su izvršili diverzantski napad nakon čega je masakrirano trideset civila, uglavnom žena i staraca.
12. jula 1995. muslimanski vojnici su ispalili tri granate na centar Zvornika prilikom čega su ubijene tri žene srpske nacionalnosti, dok je više ljudi ranjeno.
U ovakvim zločinačkim napadima na Zvornik i okolna mesta živote su izgubili Borka Lazarević (31), Anđa Đokić (52), Nada Mali (41), Nedeljka Ostojić (62), Vojka Spasojević (40), Aleksandar Đorđić (godinu ipo dana), Neđo Mijić (80), Stana Jokić (66), Mićo Nikolić (58), Predrag Đorđić (34), Dragan Pavlović (11), Mirjana Danilović (34), Obren Jović, Tijana Savić (39), Dragiša Radić (42), Zoran Bogdanović (27), Anica Rebović (70), Draginja Mirković (56) i mnogi drugi.
Na meti muslimanskih granata bili su verski, kulturni i društveni objekti. Razoren je i čitav Kozluk. Pet pravoslavnih crkvi je demolirano i oštećeno a devastirana su i sva pravoslavna groblja. Početkom oktobra 1992. muslimanske snage su granatirale pravoslavnu crkvu Svetog Ilije i parohijski dom koji su tom prilikom teško oštećeni. Muslimanske snage su u dva navrata granatirale i Mali Zvornik 1992. i 1995. kada je ubijeno troje a ranjeno desetoro civila. O napadima na Zvornik i Mali Zvornik često su se tada mnogi javno hvalili.
ŽRTVE JOŠ ČEKAJU NA PRAVDU
Udruženja žrtava kao i nevladine organizacije iz Bosne i Hercegovine već godinama pozivaju nadležne organe da procesuiraju počinioce i naredbodavce ovih strašnih zločina. Iako se zna sa kojih položaja je tzv. Armija BiH vršila granatiranje i koje jedinice su tu bile stacionirane, iako nije teško utvrditi ko je komandovao tim jedinicama i izdavao naređenja, za ovaj zločin protiv civilnog stanovništva još uvek niko nije odgovarao. Navodno se vode predistražne radnje. Pod hitno treba procesuirati te zločince a poražavajuće bi bilo ako oni i danas šetaju slobodno Zvornikom nakon svih tih zločina i strahota. Granatiranje Zvornika nije obuhvaćeno nijednom zvaničnom komemoracijom na nivou grada. Trebalo bi u gradu nekom prikladnom spomen pločom, zbog žrtava ali i zbog budućih naraštaja, obeležiti svako mesto gde je poginuo civil ili dete za vreme granatiranja.
Коментари
Постави коментар