Danas se navršava trideset tužnih godina od nekažnjenog zločina muslimanskih vojnika - pripadnika tzv. Armije BiH nad srpskim civilima u selima Šadići i Klještani u opštini Vlasenica. Molitvom se prisećamo 33-oje nedužnih meštana koji su ubijeni na svom kućnom pragu, od čega je petnaestoro civila ubijeno upravo 15. avgusta 1992. godine. Najmlađa žrtva bio je trinaestogodišnji dečak a muslimanske snage su tih dana bez milosti ubijale žene, starce i nemoćne civile; zebeleženo je i nekoliko slučajeva silovanja
Šadići i Klještani su dva od ukupno 24 srpska sela i zaseoka koja su tokom rata spaljena, razorena ili napadnuta na području opštine Vlasenica. Tog crnog avgustovskog dana 1992. godine, napadači baš nikoga nisu štedeli - ubijali su i žene i starice i bolesne i nepokretne...bio je to pravi pokolj. Prve srpske žrtve ovog kraja pale su još u aprilu 1992. godine, a napadi na srpska sela trajali su sve do leta 1995. godine kada je srpska vojska uspela da zaustavi teror u Podrinju, uspostavi mir i zaštiti srpsko civilno stanovništvo od napada muslimanskih snaga. Područje opštine Vlasenica, kao i čitavo srednje Podrinje, bili su teritorijalna aspiracija ideologa i protagonista projekta "čiste muslimanske Bosne i Hercegovine" još tokom perioda osmanske vladavine, a domicilni muslimani / Bošnjaci su svoje genocidne namere pokazali u periodu tokom Drugog svetskog rata (1941-1945) kada je u Vlasenici i srednjem Podrinju ubijeno preko 10 000 Srba, među kojima i četiri stotine dece. Pet decenija kasnije, potomci muslimanskih fašista ponovili su zločine svojih predaka sa istim ciljem - da zatru sve srpsko.
Sveopšti napad muslimanskih oružanih snaga na područje opštine Vlasenica trajao je nekoliko dana a najmlađa žrtva bio je trinaestogodišnji dečak Rade Golić koji je ranjen avgustovskog vrelog dana 1992. prilikom napada muslimanskih snaga da bi od zadobijenih povreda i preminuo 07.10.1992. u Zemunskoj bolnici u Beogradu.
U zoru tog crnog avgustovskog dana 1992. pripadnici muslimanske vojske (TO Cerska i 28. divizije tzv. Armije BiH) napali su najpre selo Klještani gde je masakriran veći broj civila. U svojim kućama zaklani su civili Vojin Klještan (1936) i njegova supruga Grozda Klještan (1930). Oboje su mučeni na strašne načine a potom izmasakrirani hladnim oružjem. Slična sudbina zadesila je i njihove susede i rođake Radovana i domaćicu Bogdanu Klještan, koji su nakon brutalnih tortura preklani. Selo je do temelja opljačkano i popaljeno a u zločinu je osim naoružanih muškaraca, učestvovao i veliki broj muslimanskih žena i maloletnika koji i danas slobodno šetaju kako Podrinjem, tako i čitavom Bosnom i Hercegovinom. Klještani su pre rata brojali 123 stanovnika, a danas nakon progona i zločina u selu živi dvadesetak starijih lica. Svi ubijeni su bili nedužni civili. Za manje od trideset sati izvršen je i napad na srpsko selo Šadići. Sve žrtve su najpre mučene i sakaćene a potom masakrirane. Patolozi i lekari su konstatovali kako su dve žene i višestruko silovane pre ubistva. Godišnjica masakra svake godine prolazi u tišini, bez komemoracije na nivou opštine, bez prisustva medija, bez TV priloga...
Bilo je to u leto 1992. godine. Sunčevi zraci su se polako probijali kroz guste krošnje, najavljujući novi dan. Kao i u svakom selu, većina meštana ustala je veoma rano kako bi obavili sve poljoprivredne poslove. Meštani su radili vredno i neumorno, iako je rat odavno bio počeo. Na zvukove granata i na pucnje, svi su se odavno bili navikli. Od skrivanja nije bilo vajde, jer je trebalo namiriti stoku, prehraniti porodicu. Zato se život u vlaseničkim selima odvijao potpuno na isti način kao i pre rata. Tragediju baš niko nije slutio. Prvo, zato što se selo nalazi kilometrima daleko od prve borbene linije i tu nije bilo nikakve vojske niti su vođene bilo kakve borbe. Drugo, muslimani su na početku rata obećali da će štititi komšije Srbe i da neće napadati Šadiće kao što su i Srbi dali obećanje svojim komšijama da neće napadati njihova sela. Srbi su svoju reč održali, ali muslimani su svoju brzo pogazili. Letnju tišinu i jutarnji mir brzo su prekinuli poklici "Allahu ekber", "Tekbir", "Koljite žene i decu". Usledio je pravi košmar, scene iz najgorih horor filmova ne mogu se porediti sa onim što su meštani Šadića doživeli i preživeli tog kobnog jutra.
O masakru u Šadićima svoje utiske preneo je i meštanin Zoran Lazarević. - Ako se i ovo srpsko selo zatre, kako će naši potomci znati da kažu ko su i odakle su. Sa 16 godina sam morao da uzmem pušku, tri brata su mi poginula braneći ovo ognjište. I ja treba sve to da zaboravim ili napustim? Nema šanse. Zbog moje mrtve braće ću se boriti sve dok sam živ da Šadići ne zamru - napomenuo je Zoran. - Muslimani su došli preko brda, iz komšijskog sela Cerska. Samo par meseci ranije smo se sa njima dogovorili da oni čuvaju nas od njihovih zlih ljudi, a mi njih od naših. Obećali i pogazili. Upali su rano ujutro i pobili sve što nije moglo da pobegne, ukupno 29 ljudi. Kada su tela dopremljena pred bolnicu u Miliće, jedan američki novinar je pao u nesvest videvši povrede. Nekima su bili isečeni polni organi, drugima su u šupljinama tela pronađene čaure, a neki su živi spaljeni. Niko nikada nije odgovarao za ovaj zločin. Nikada se niko iz Haga nije zaputio za Šadiće da barem pita šta se to dogodilo - ispričao je Zoran. Zoranu su inače u Šadićima, na kućnom pragu ubijena tri brata, dok je otac otrovan godinu dana ranije.
Njegova majka Mileva Lazarević je zbog ove prevelike tragedije ali i zbog svoje nadljudske hrabrosti, poštenja i čestitosti, prozvana u narodu kao "Majka Hrabrost". - Pred sam početak rata, decembra 1991. godine otrovan je moj suprug Vlado. Nikada nismo saznali od čega, ali sumnjamo da je otrovan u prodavnici koju je držao jedan musliman. Svenuo je kao biljka, za 10 dana. Nisam ga ni oplakala, a osvanuo je rat i ubrzo je naše selo, Šadići popaljeno, a mi izbegli u Vlasenicu. Ubijen je prvo jedan sin. Pre nego što će mi biti ubijeni sinovi Savo i Stanko, kćerki Milki Vuković je ubijen suprug. Nismo ga pošteno ni oplakali, a onda su, iz zasede, ubijeni moji sinovi Savo i Stanko. U toj zasedi je još 13 ljudi stradalo, a kada su ih dovezli traktorom ja sam se onesvestila. Tuga me je s nogu oborila… – ispričala je pre nekoliko godina nepokorna Mileva.
U napadu na Šadiće masakrirane su domaćica Pejka Mišić (34) i njena majka Jovanka (72). Obe žene su zlostavljane, mučene pa ubijene. O svireposti zločina govori i činjenica da su lica ubijenih bila potpuno neprepoznatljiva od zadobijenih povreda. U napadu na Šadiće ubijena je Radojka Mišić (1927) koja je od zadobijenih rana preminula nekoliko dana kasnije u bolnici. Veći broj žena i staraca je u ovom napadu teško ranjen. Tomislav Mišić (28) ubijen je tako što je nožem rasporen u predelu donjeg grudnog koša a "oslobodioci" nisu poštedeli ni invalida, retardiranog čoveka Gojka Vukovića (60) kojeg su mučili pa masakrirali.
TRI DEVOJČICE PREŽIVELE MASAKR, OSTALE BEZ OBA RODITELJA, BAKE I UJAKA
Željka Mišić imala je četrnaest, Milena trinaest a Sandra samo sedam godina kada su preživele masakr u Šadićima pri čemu su ostale bez majke, oca, bake, ujaka i drugih članova bliže rodbine. Njihovo selo Šadiće (opština Vlasenica) napala je grupa naoružanih muslimanskih vojnika iz Srebrenice i zloglasnog vojnog uporišta Cerske. Tri sestre su preživele samo pukim slučajem krvavi pir džihad ratnika. Muslimani su upali u selo i odmah počeli sa paljenjem kuća i ubijanjem civila. Najstarija Željka nije znala šta se u tom trenutku dešava. Nije joj bilo jasno zašto svi uspaničeno trče, zašto žene plaču i kukaju..ništa tome slično nije nikada videla a kamoli doživela. Uzela je sestre za ruke i počele su uspaničeno da dozivaju majku i oca. Potom su videle kako su muslimani upali u selo. Niko nije pomislio da su prve komšije iz susednih sela došli u Šadiće samo sa jednim ciljem - da zatru sve srpsko.- Muslimani su nas uhvatili pedesetak metara dalje od naše kuće, tu odmah do kuće naše bake Stake Mišić. Ima ih mnogo. Maskirane uniforme. Pitaju nas "koliko ima vojske u selu?". Moja seka plakala i drhtala: "Ubili ste ujka Milivoja i nas ćete ubiti". - povikala je preplašena devojčica!
Devojčice su ispričale kako su ih muslimani gurnuli u stranu a potom ščepali njihove roditelje. Nameravali su i decu da pobiju a preplašene devojčice iskoristile su trenutak nepažnje muslimanskih vojnika koji su se iživljavali nad bračnim parom Neđom i Pejkom Mišić, te pobegle u obližnju šumu.
A tu iza kuće su ležala beživotna tela njihovog ujaka Tomislava Mišića i njegove tetke, a njihove bake, Jovanke, starice od 72 godine. Muslimanski ekstremisti su bili spremni da pobiju sve meštane. Dok su jedni oštrili su noževe da pobiju nejač, drugi su pljačkali imovinu i zlostavljali zarobljene civile. U napadu je učestvovao i veliki broj muslimanskih žena kao i maloletnika. Imali su nameru da streljaju i Željku i njene sestre jer su svedočile masakru. Bile su krive samo jer su Srpkinje i pravoslavke. Naredba iz Cerske i Srebrenice je glasila "niko ne sme preživeti". - Ne znam ni sama kako smo spasile, izgleda da su muslimani bili zaokupljeni pljačkom i odvođenjem starijih pa se na nas nisu ni obazirali. Više smo se plašile da nas uhvate nego da nas pogodi metak. Kada smo ušle u šumu čučnule smo i čekale. Kada smo se malo pribrale krenule smo ka Cikotama gdje nam živi baka. Nismo ni znale šta nam je sa ocem i majkom. Tek posle, iza kuće Slavka Mišića vidjele smo našu mamu. Leži. Ubijena. Htjela sam da joj priđem. - ispričala je devojčica 1993. za "Glas Srpske" svoju tužnu ispovest. Stravične scene nasilja, beživotna tela najbližih, popaljene kuće, zarobljavanje i psihičko zlostavljanje, sestre Mišić nikada ne mogu zaboraviti. Trauma koje su doživele kao devojčice ostaje za ceo život.
GLAS SRPSKE: NAPADAČI NA ŠADIĆE NAGRAĐENI FOTELJAMA
Svedok, čije je ime poznato redakciji Glasa Srpske, ispričao je za ovaj list da je Murat Avdić, danas odbornik SDA u Skupštini opštine Milići, učestvovao u zločinu koji su pripadnici ARBiH počinili u Kravici 7. januara 1993. kada je ubijeno 49 mještana, a selo spaljeno. Dodaje da je Avdić učestvovao i u napadu pripadnika ARBiH na selo Gornji Šadići i zaseoke Vukovići, Lazarevići i Korita na području opštine Vlasenica 15. avgusta 1992. godine kada je ubijeno prilično mnogo lica srpske nacionalnosti, za šta nikad niko nije odgovarao. Tužilaštvo u tom predmetu istražuje trojicu Bošnjaka za koje je ustanovljeno da su poginuli i ekshumirani još 2001. godine, navodi Glas Srpske.
Pre 13 godina muslimanski povrtanici i najverovatnije sami zločinci su oskrnavili nekoliko spomenika žrtvama masakra u Šadićima. Glas Srpske navodi kako je Tužilaštvo BiH vodilo je besmislene istrage u vezi sa zločinima počinjenim nad Srbima, a dokaz za to je da u pojedinim predmetima istražuju pripadnike bošnjačkog naroda koji su davno preminuli. Obelodanili su to predstavnici porodica nestalih Srba, a jedan od dokaza za njihove tvrdnje je i dokument koji je tužilac Dževad Muratbegović 6. jula prosledio Institutu za nestala lica BiH. Tužilac u dokumentu koji je u posedu "Glasa Srpske" zahteva da mu budu dostavljene potvrde o nestalim osobama protiv kojih Tužilaštvo BiH vodi istragu zbog sumnje da su počinili zločine nad srpskim civilima. Naveo je da Tužilaštvo vodi istragu protiv Ševke Velića, Rahmana Baltića, Rahmana Muminovića i Murata Korkutovića zbog krivičnog djela ratni zločin protiv civilnog stanovništva u selu Gornji Šadići i u zaseocima Vukovići i Lazarevići na području opštine Vlasenica.U odgovoru Instituta za nestala lica BiH navedeno je da su Baltićevi, Muminovićevi i Korkutovićevi posmrtni ostaci pronađeni i ekshumirani u Čančarima kod Zvornika, a da je rođak Ševka Velića izjavio da je Velić, koji je 1952. godište, živeo i umro u Vašingtonu.
- Na slobodi je, na primjer, predvodnik tog napada Murat Avdić, koji u Tužilaštvu ima krivičnu prijavu za zločine počinjene nad Srbima u Kravici. On je, inače, dobio dva zlatna ljiljana, a komandant srebreničkih snaga Armije RBiH Naser Orić izjavio je da mu je to najbolji borac - rekao je medijima Milan Mandić, predsednik Udruženja nestalih sarajevsko-romanijske regije.
Za stravične zločine u Klještanima i Šadićima do danas niko nije odgovarao.
ISPOVESTI PREŽIVELIH
Patolizi i eksperti su utvrdili sledeće činjenično stanje: "Telo Mišić Pejke se nalazilo blizu zapaljene kuće Mišić Slavka. Nju su pripadnici muslimanskih oružanih formacija silovali a zatim
je udarena u potiljak glave trnokopom. Imala je više ubodnih rana i rasekotina oko karlice i na drugim delovima tela. Pored zapaljene kuće Mišić Slavka pronađeno je telo Mišić Jovanke i bilo je evidentno da je silovana pre nego što je ubijena jer joj je donji veš bio skinut. Nakon silovanja, Jovanka je ubijena udarcem nanesenim trnokopom u potiljak glave. U blizini Jovankinog leša nađeno je telo Mišić Tomislava koji je bio rasporen." Milovan iz Šadića: "Mi i danas čekamo da Sud i Tužilaštvo privedu pravdi počinioce. Ne osjećamo se ni sigurno ni bezbjedno dok su ubice žena i djece, oni koji su silovali i ubijali Srbe na slobodi. Mi ne znamo jesu li oni među ovim povratnicima, ili su u Sarajevu..u svijetu..brinemo za djecu jer onaj ko je klao 1992. godine i danas će isto učiniti, nije se taj opametio, to je psihopata doživotno, i tad i sad i zato brinemo ako su tu među nama. Strah nas je djecu da pustimo samu u školu, ili da prolaze pored muslimanskih sela, šta znamo gdje su danas ti zločinci, jesu li se vratili..Problem je što to nije jedna osoba, nego stotine...imaju sve Sud i Tužilaštvo i dokaze i svjedoke ali ih štite i neće da im sude.."
Mirsad Sulejmanović:
"Napad na srpska sela Sadice, Lazarevice i Korita izvele su jedinice iz Cerske pod komandom Bećira Mekanića koji je i sam učestvovao u tom napadu. Sela koja sam naveo su spaljena i opljačkana, a u njima je ubijeno više mještana, to jest civila. Lično sam 395 vidio tada Lazarevic Milana iz Sadica koga su naši mrtva donijeli na Grobic, a kome je prst sa burmom odsjekao Mustic Fikret iz Kaldrmice. Grupama su komandovali Velić Meho i Masiljević Esad iz Gradine. Ja sam bio u grupi sa Bećirom Mekanićem i napadali smo na kotu Potajnik. Poznato mi je da je Turandžić Šemsudin iz Rovasa pustio dvoje srpske djece dok im je prethodno ubio oca i majku. U tom napadu su se naročito isticali Velić Meho, Salihović Šemsudin, Avdić Murat, Brgulja, Tajo, Muminović Šaban, Hukić Šabanija, Mustafic Fikret, Alić Meho, Siljković Amir, Popić Rasim, Gobeljić Fadil, Bećirović Šahbaz, Bektašević Sakib, Šahmanović Nijaz, Muminović Šahman, Osmanović Mušan i Musić Fikret."
Muslimanske snage su tokom poslednjeg rata (1992-1995) na teritoriji srednjeg Podrinja ubile 3267 građana srpske nacionalnosti, uključujući i 72-oje dece. Samo na području predratne vlaseničke opštine (uključujući Miliće i Šekoviće koji gravitiraju ka Vlasenici) ubijeno je više od pet stotina Srba, među kojima i mnogo žena, staraca i dece. Nad građanima srpske nacionalnosti su tokom trajanja rata počinjeni brojni ratni zločini od masovnih egzekucija, silovanja, mučenja, nasilnog i sistematskog progona pa sve do uništavanja društvenih, kulturnih i verskih objekata. Vrlo brzo su širom vlaseničke i susednih opština formirani i logori za Srbe u kojima su vršene najgnusnije torture i zverska mučenja, sadistička iživljavanja, silovanja, sakaćenja te masovne egzekucije. Žrtve ratnog bezumlja bili su civili oba pola i svih uzrasta: od male dece do starih i nemoćnih. Osim Srba, žrtve pomahnitalih Alijinih razbojnika su bili i brojni pošteni muslimani koji su hapšeni, mučeni i zlostavljani samo zato što nisu želeli da uzmu oružje u ruke i ubijaju svoje dojučerašnje komšije Srbe. Neki su svoje poštenje i dobrotu platili glavom. USKORO SPOMENIK ALI BEZ CIVILNIH ŽRTAVA ?
Predsednik SO Vlasenica Goran Đurić i Milan Simanić, predsednik vlaseničke Boračke organizacije, najavili su ranije da će na Trgu u Vlasenici biti izgrađen i spomenik za sve ovdašnje Srbe stradalnike, kao i one koji iz raznih drugih krajeva ostaše na njenoj večnoj straži. Međutim, nedavno se pojavila informacija kako će spomenik biti podignut samo u čast poginulih boraca VRS sa područja Vlasenice dok civilne žrtve niko nije spomenuo.
Bilo bi ljudski i moralno da se na tom spomeniku nađu imena svih Srba (boraca i civila) sa područja opštine Vlasenica uključujući i prostor današnje opštine Milići. Spomenik bi trebao biti posvećen i civilnim žrtvama i borcima sa područja male opštine Šekovići koja gravitira ka Vlasenici i koja je čitav rat ali i danas oduvek bila čvrsto oslonjena na taj grad. Mnogi ratni događaji i dešavanja u Šekovićima blisko su povezani sa Vlasenicom, te ne bi trebalo ni te događaje razdvajati od dešavanja u samoj Vlasenici. Na tom spomeniku trebala bi se naći i imena svih ubijenih Srba iz Kladnja čije porodice danas žive upravo u Vlasenici, gde je sahranjen i najveći broj žrtava sa tog područja. Danas im nije dozvoljeno da u Kladnju obeleže svoja stratišta, te bi ovaj spomenik bio idealno rešenje za probleme tog tipa.
I spomen soba treba biti dopunjena fotografijama ubijenih civila sa prostora Milića, Šekovića i Kladnja, te ispovestima srpskih logoraša iz Cerske i žena žrtava silovanja, kao i dece koja su preživela zločine poput sestara Mišić ili petnaestogodišnjeg Dragana Obradovića.
Spomenik i spomen-soba moraju i trebaju postati trajni memorijali koji će svedočiti o patnji srpskog naroda, o masovnim zločinima nad srpskim civilima, ali i o časnoj i junačkoj borbi srpskih heroja. Pred tim memorijalom trebaju se okupljati ljudi svih uzrasta, đaci osnovnih i srednjih škola do studenata. Upravo tu se trebaju držati istorijski časovi gde bi se govorilo o patnjama kroz koje je srpski narod Vlasenice i srednjeg Podrinja prošao. Treba se govoriti o masakru u Šadićima gde su žene i starci masakrirani, silovani i streljani, što se čak ni ne obeležava na lokalnom nivou. Treba se govoriti o Rupovom Brdu, Klještanima, Žutici, Vandžićima, Podravanju, Bukovici, Lukama, Jeremićima, Jelačićima i o drugim spaljenim srpskim selima gde su počinjeni strašni zločini...Treba se govoriti i o silovanjima i ubijanjima civila u logoru "Štala" u Cerskoj, o granatiranju Šekovića gde su stradale čak i trudnice, o progonima, uništavanju društvenih i verskih objekata i raznim drugim oblicima ratnih zločina.
Izvor: Glas Srpske Milivoje Ivanisevic: "Hronika našeg groblja"
Miroslav Toholj: "Crna knjiga"
Коментари
Постави коментар